بیست گفتار اخلاقی - عرفانی - ایزدی، عباس؛خزائلی، محمدعلی - الصفحة ١٨٦ - زهد و رغبت

گفتار دهم: زهد در فرهنگ اسلام

زهد و رغبت

فضيلت زهد و قناعت بر اين پايه است كه ابتدا بايد دنيا را بشناسيم. گفتيم كه دنيا در مقابل عوالم ديگر، مخصوصا عالم آخرت، بى‌مقدار و بى‌ارزش است؛ اگرچه فى نفسه مخلوق خدا و خير است. همچنين لذتهاى دنيا نيز در مقابل محروميتها بسيار ناچيز است و بر فرض كه ثروت و مكنت ما از راه حلال هم باشد، باز هم فرو رفتن بسيار در آن انسان را از لذايذ آخرتى و معنويات محروم مى‌كند. در نتيجه، خوبى و بدى دنيا بستگى دارد به چگونگى استفاده انسان از آن، به اين صورت كه دنيا را براى دنيا بخواهد يا براى آخرت و حيات جاويد معنوى.

با توجه به اينكه نشئه دنيا در قبال آخرت بى‌ارزش است، هر عاقلى وقتى امر داير شد بين دنيا و آخرت، طبيعى است كه آخرت را برمى‌گزيند و اين معنى حقيقى زهد و بى‌رغبتى است كه انسان حقيقت خود را در گرو اين لذتهاى فعلى نبيند و خيال نكند اگر از اين لذتها بهره‌مند نشد، خودش را از دست داده است؛ زيرا اگر اينها لذايذ حرام باشد، تمام دنيا هم در مقابل آزردن يك بيچاره و يك يتيمى ارزش ندارد تا چه رسد كه لذّت آنى و موقّتى باشد. البته تا