بیست گفتار اخلاقی - عرفانی - ایزدی، عباس؛خزائلی، محمدعلی - الصفحة ١٠٩ - مفهوم پست بودن دنيا

اندازهء ذره‌اى كار نيك كند، پاداش آن را خواهد ديد و هركس به قدر ذره‌اى كار بد مرتكب شود، به كيفر و جزايش خواهد رسيد.

پس معنى اعتقاد به آخرت اين نيست كه دنيا را ناديده بگير؛ بلكه دنيا را همان گونه كه هست ببين و آن را مقصد نهايى حساب نكن و همان‌طور كه دوران كودكى و جوانى را پيش‌قراول دوران پيرى مى‌دانى، دنيا را پيش‌درآمد آخرت بدان و به وسيله آن، عاقبت خود را تأمين كن.

قرآن مجيد كسانى را كه عاقبت‌بين و عاقبت‌سنج نيستند و توجه ندارند كه دوران زندگى ما منحصر به نشئه دنيا نيست، به بيانهاى مختلف مذمّت كرده است. در سوره نجم مى‌فرمايد:

فأعْرِضْ عنْ منْ تولّى عنْ ذِكْرِنا و لمْ يُرِدْ إِلاّ الْحياة الدُّنْيا `ذلِك مبْلغُهُمْ مِن الْعِلْمِ إِنّ ربّك هُو أعْلمُ بِمنْ ضلّ عنْ سبِيلِهِ و هُو أعْلمُ بِمنِ اِهْتدى‌؛ [١] اى پيامبر، اعراض كن از كسى كه از ياد ما روى گرداند و جز زندگانى دنيا را نخواست. منتهاى علم و فهم اين مردم همين اندازه است (كه در پى دنيا و لذات حيوانى باشند و به آخرت ايمان نياورند). خداوند كاملا آگاه است به حال آنكه از راه حق گمراه شد و آنكه هدايت يافت.

مفهوم پست بودن دنيا

به اصطلاح علماى ادب، «دنيا» از مادّهء دنو، مؤنث ادنى است؛ و يا از ماده دنىّ و دنائت است به معنى پستى؛ و يا از دنو گرفته شده كه به معنى نزديكى است و آنچه در دسترس است. اينكه مى‌گويند دنيا پست است، يعنى پست‌ترين مراحل هستى است. پستى هم امرى نسبى و اضافى است؛ يعنى نسبت به مرتبه بالاتر، پست است، وگرنه نعمتهايى كه خداوند در اين دنيا در وجود ما

[١]. نجم (٣٩) آيات ٢٩ و ٣٠.