او را كيفيتى نيست تا بوسيله آن ادراك شود. پس حقيقت حضرتش را چگونه توان دريافت؟ عقل و روان و نفس بشر پرتوى از آثار حق تعالى است با اينكه انسان پيوسته با روان و عقل و نفس خويش دمخور و مصاحب است. با اين همه هيچ خردمند و دانشمندى از حقيقت آنها آگاه نيست. پس چگونه مى‌توان به رازهاى پى برد كه مؤثّر حقيقى براى وصول به آن راز راهى نيافريده است، مؤثرى كه همه ارباب خرد از وصف او درمانده‌اند و به ناتوانى خود در اين عرصه بى‌انتها اعتراف دارند.

بخش ٤١

و اى فرزند، اگر كسى بگويد كه اين جهان از علت موجب و غير مختار پديد آمده است بدان كه سخنى ياوه، و حاصل از منشأ نادانى است.

اينك، با بيانى روشن، مختار بودن علت واقعى را آنسان ثابت مى‌كنم كه تو و هر صاحبدل و بيناى علم نظر در آن ترديدى روا نداشته باشيد.

تو در ضمير خود احساس مى‌كنى كه يكى از آثار خدائى- جلّ و علا- و داراى اختيارى. پس اگر آفريننده تو مختار نبود كسى كه از و صادر شده است نيز مانند او مختار نبود.[١] و اين حجت قاطع است.

[١]\sُ ذات نايافته از هستى بخش‌\z كى تواند كه بود هستى بخش!\z\E