اى فرزند، زنهار كه از انديشه‌هاى معتزله دورى گزينى و از آنان كه از سر منزل حق و يقين بسى دورند كناره‌گيرى. من خود انديشه‌هاى آنان را به دقت مطالعه كرده‌ام و چنين يافته‌ام كه خرده‌بينان و خرده گيران در عيبجويى سخنان آنان صواب گفته‌اند، مگر در اندكى از افكارشان كه موافق واقع است.

توضيح سخن آنكه، تو از روى وجدان و نهاد آفرينش خود در مى‌يابى كه خردسال و سالخورده اگر در محلى باشد و بنگرد كه ناگهان طبقى طعام يا چيزى ديگر در برابر او قرار گيرد، هرگز چنين نينديشد كه آن طبق خود به خود در برابر او پديد آمده است، بلكه به يقين مى‌داند كه يكى از افراد آن انجمن آن طبق را در برابر او نهاده است. نيز اگر ناگهان بنگرد كه آن طبق يا جزئى از آن ناپديد گرديده است به يقين مى‌داند كه كسى آن را برداشته است. اگر همه سوگند ياد كنند كه آن طبق يا چيز ديگر خودبخود در آن محل حاضر شده است يا خود به خود از ميان رفته است، همه مردم او را تكذيب خواهند كرد.

اين امر دليل آنست كه فطرت بنى آدم از سوى خداى جل جلاله به اين نكته ملهم است كه هر اثرى را مؤثرى است و هر رويدادى را ايجادكننده‌اى و هر جنبنده‌اى را جنباننده‌اى.

پس چگونه تواند بود كه خردمندان و صاحبدلان اين نشانه‌هاى روشن را نديده انگارند، و به كسى كه در محيط اسلامى‌