علم سلوک - فضلى، على - الصفحة ١٣٦ - قرب وجودى و مالكيت اطلاقى خداى سبحان
در مسلك سائلانه، اصل عملى بر سه محور تكيه مىزند: نخست محاسبه نفس، دوم زمزمه هميشگى دعا و سوم تكليفمدارى و فقهمحورى.
يك. محاسبه نفس
سالك براى دعا نيازمند توجه تام به خداى سبحان است و اين توجه را هنگامى تحصيل مىكند كه مركز توجه، يعنى دل را از آلودگىهاى روحى و وابستگىهاى دنيوى تزكيه و تطهير كند؛ زيرا اين آلودگىها و وابستگىها محيط دل را ناآرام مىكند و موجب تشويش و پراكندگى دل مىگردد و آن را به غفلت دچار مىسازد و از حضور، توجه و تمركز باز مىدارد.[١] در نتيجه ارتباط مناجاتى و نسبت دعايى حاصل نمىشود. بنابراين در سخنان امامان معصوم، حضور قلب يكى از شرايط دعا معرفى شده است.[٢] رسولاكرم ٦ مىفرمايد: «بدانيد كه خدا دعاى دل غافل را نمىپذيرد.»[٣] اين شرط موجب آن گرديد تا رهبران مسلك دعا، چون سيد بن طاوس، در آثار خود مانند رساله محاسبه النفس، سالكان را براى تحصيل طهارت و دعاى پرتوجه به محاسبه و مراقبه توصيه كنند تا همواره بر در حرم دل بنشينند و كسى جز خدا را به آن راه ندهند.[٤] امام صادق (ع) مىفرمايد:
دل حرم خداست، پس در حرم خدا جز خدا را سكنا ندهيد.[٥]
[١] - بنگريد به: ابنفهد حلى، التحصين وصفات العارفين، ٢٠.
[٢] - بنگريد به: محمد محمدى رىشهرى، ميزان الحكمة، ج ٣، ص ١١٦٩.
[٣] -« اعلموا ان الله لايقبل دعاء من قلب غافل.»( حسن ديلمى، أعلام الدين، ص ٢٩٥.)
[٤] - بنگريد به: حسن حسنزاده آملى، نور على نور، ص ٦٢.
[٥] -« القلب حرم الله فلاتسكن حرم الله غير الله.»( محمدباقر مجلسى، بحارالأنوار، ج ٦٧، ص ٢٥.)