علم سلوک - فضلى، على - الصفحة ١٣٥ - قرب وجودى و مالكيت اطلاقى خداى سبحان

تصرف و اختيار او قرار داده است: «فَسُبْحَانَ الَّذِي بِيَدِهِ مَلَكُوتُ كُلِّ شَيٍ‌؛[١] پس [شكوهمند و] پاك است آن كسى كه ملكوت هر چيزى در دست اوست.» او با اين مالكيت جهان‌شمول، همه آفريده‌ها را عبد و بنده خود ساخته است: «إِنْ كُلُّ مَنْ فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ إِلَّا آتِي الرَّحْمَانِ عَبْدًا؛[٢] هركه در آسمان‌ها و زمين است، جز بنده‌وار به سوى [خداى‌] رحمان نمى‌آيد.» اين بندگى وجودى و تكوينى همه‌جانبه است و از فقر ذاتى همه آفريده‌ها خبر مى‌دهد؛ فقرى كه در ذره‌ذره وجود آن آفريده‌ها جاى گرفته، نياز هميشگى آنها را رقم زده است: «يَا أَيُّهَا النَّاسُ أَنْتُمْ الْفُقَرَاءُ إِلَى اللَّهِ وَاللَّهُ هُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيدُ؛[٣] اى مردم! شما به خدا نيازمنديد و خداست كه بى‌نياز ستوده است.»

وقتى سالك دريافت كه با تمام وجود، بنده مملوك خداست و به‌عنوان عبد ذليل به او نيازمند است، در برابر مالكيت كبراى خداى سبحان، جامه عبوديت بر تن مى‌كند و همواره در تمامى حالات و در همه لحظات، بر سجاده نياز مى‌نشيند و لب به دعا مى‌گشايد[٤] و اين ندا را سرلوحه مسلك خود قرار مى‌دهد كه:

قُلْ اللَّهُمَّ مَالِكَ الْمُلْكِ تُؤْتِي الْمُلْكَ مَنْ تَشَاءُ وَتَنْزِعُ الْمُلْكَ مِمَّنْ تَشَاءُ وَتُعِزُّ مَنْ تَشَاءُ وَتُذِلُّ مَنْ تَشَاءُ بيَدِكَ الْخَيْرُ إِنَّكَ عَلَى كُلِّ شَيٍ قَدِيرٌ؛[٥] بگو بار خدايا! تويى كه فرمانفرمايى، هر آن‌كس را كه خواهى، فرمانروايى بخشى، و از هر كه خواهى، فرمانروايى بازستانى و هر كه را خواهى، عزت بخشى و هر كه را خواهى، خوار گردانى. همه خوبى‌ها به دست توست و تو بر هر چيز توانايى.

[١] - يس( ٣٦): ٨٣.

[٢] - مريم( ١٩): ٩٣.

[٣] - فاطر( ٣٥): ١٥.

[٤] - بنگريد به: سيد على بن طاووس، فلاح السائل، ص ٨٦- ٨٣.

[٥] - آل‌عمران( ٣): ٢٦.