علم سلوک - فضلى، على - الصفحة ٢٦٥ - ٣ عطا و بخشش
اسلامى را سست كند. اميرمؤمنان (ع) فرمود:
تاجايىكه دين لطمه نخورد و سلطنت اسلام به سستى نگرايد، به نيكى پاداش ده و از بدى درگذر.[١]
٣. عطا و بخشش
عطا، وصف برگرفته از اسم مُعطى خداى سبحان است كه بهعنوان يك فضيلت تعاملى فعلى، توصيه الاهى به تعاملات بشرى است؛ عطا در لغت به معناى دادن چيزى به كسى است؛ بهگونهاى كه از سر عظمت و بزرگى عطاكننده و به جهت دستگيرى آن كس باشد؛[٢] در فارسى، عطا را ارزانى و بخشش مىخوانند.
خداى مُعطى،[٣] خداى بخششگرى است كه از سر عظمت و كبريايى، نعمتهاى ظاهرى و باطنى بسيارى به همه بندگان ارزانى مىدارد و در اين عطا نسبت به هيچ بندهاى- شايست يا ناشايست- دريغى ندارد. گرچه اين عطا بر پايه خواسته مشتاقانه و اراده آزمندانه هر فرد و براساس استحقاق و گنجايش وى است؛ چه اگر بندهاى، همه توجهات الاهى را از دل ببرد و فقط و فقط خواهان دنياى زودگذر گردد و لذايذ ناپايدار آن را حريصانه بطلبد و خود نيز گنجايش پذيرش چنين لذايذى را داشته باشد، خداى معطى از آرزوهاى وى، هرچه را مشيت اقتضا دارد، به او ارزانى مىكند و براى رسيدن به اين مقصد پست، به او مدد مىرساند و پله ترقى دنيوى وى را فراهم مىسازد و اگر بندهاى، خداى سبحان را قبله دل كند و خواستار عقباى پايدار شود و با ايمان حقيقى و اعتقادى راستين، مصرّانه ابديت بهجتآور و لقاى مفرّح را بطلبد، خداى معطى، طلب وى
[١] -« جاز بالحسنة و تجاوز عن السيئة ما لم تكن ثلماً فى الدين أو وهناً فى سطان الاسلام.»( محمد محمدى رىشهرى، ميزان الحكمة، ج ٦، ص ٢٦٦٩.)
[٢] - حسن مصطفوى، التحقيق فى كلمات القرآن الكريم، ج ٨، ماده« ع ط و».
[٣] - عباس قمى، مفاتيح الجنان، دعاى جوشنكبير، بند ٩٣، ص ١٦٤.