علم سلوک - فضلى، على - الصفحة ٢١٤ - ج) كمخورى

ج) كم‌خورى‌

كم‌خورى كه در فرهنگ دين و عرفان «جوع» ناميده مى‌شود، به معناى كاستن غذاست تا آن اندازه كه شريعت اجازه دهد و مزاج انسان خراب نگردد و توان انجام امور عبادى و وظايف سلوكى از دست نرود. اگر سالك در خوردن افراط كند و بيش از حد ضرورت بخورد، معده وى سنگين مى‌شود و قواى گوارشى او به شدت مشغول انجام وظيفه خود (هضم غذا) مى‌شوند و اين اشتغال، دل و قواى ديگر انسانى را تحت‌الشعاع قرار مى‌دهد و آنها را از فعاليت بازداشته، سست و بى‌رمق مى‌كند. در نتيجه همان‌گونه كه مغز از فكر باز مى‌ماند، قلب نيز از توجه باز خواهد ماند.

سالك با كم‌خورى از توان و هيجان قواى نفسانى مى‌كاهد،[١] مانع طغيان وعصيان آنان مى‌گردد،[٢] بيهوده‌كارى و پريشان‌حالى را از بين مى‌برد، روزنه‌هاى‌ورود وساوس شيطانى را مى‌بندد،[٣] قساوت قلب و كدرى دل را به رقّت قلب و صفاى دل مبدل مى‌سازد،[٤] دل را از مرگ معنوى نجات مى‌دهد[٥] و به اوحيات طيب مى‌بخشد.[٦] آنگاه با فكرى تيز و آسوده، ذهنى سبك‌بال و

[١] - قال الصادق( ع):« ليس شي‌ء اضرّ لقلب المؤمن من كثرة الأكل و هى مورثة شيئين: قسوة القلب و هيجان الشهوة.»(( منسوب به) الامام جعفر بن محمد الصادق( ع)، مصباح الشريعة، ص ٢١٥.)

[٢] - قال الباقر( ع):« اذا شبع البطن طغى.»( محمد بن يعقوب كلينى، كافى، ج ٦، ص ٢٧٠.)

[٣] - قال سهل تسترى:« من جوع نفسه انقطعت عنه الوساوس.»( محسن فيض كاشانى، المحجة البيضاء، ج ٥، ص ١٨٥.)

[٤] - قال ابوسليمان دارانى:« القلب اذا جاع و عطش صفى و رقّ.»( همان، ص ١٨٨.)

[٥] - قال رسول‌الله٦:« لاتميتوا القلوب بكثرة الطعام و الشراب فان القلب الزرع يموت اذا كثر عليه الماء.» ورّام بن ابى‌فراس، مجموعه ورّام، ج ١، ص ٤٦؛ حسين نورى، مستدرك الوسائل، ج ١٦، ص ٢٠٩.)

[٦] - قال رسول‌الله٦:« أحيوا قلوبكم بقلة الضحك و الشبع و طهّروها بالجوع تصفو و ترق.»( محسن فيض كاشانى، محجة البيضاء، ج ٥، ص ١٨٧.)