علم سلوک - فضلى، على - الصفحة ٢٠٤ - الف) خلوتگزينى

عارفان بر پايه آموزه‌هاى وحيانى و رهيافت‌هاى سلوكى براى محيط خانه سلوك، چند عنصر دايمى برشمرده‌اند كه از دامنه تعلقات حبى نفس مى‌كاهد، قلب و دل را از تشويش و تفرقه مى‌رهاند، قواى قلب را از پراكندگى باز مى‌دارد و محيط را براى سلطنت تعلق سرّى فراهم مى‌سازد تا دل با تمام وجود، به خداى سبحان توجه و تمركز كند. آن عنصرها عبارتند از: خلوت‌گزينى، كم‌گويى، كم‌خورى و كم‌خوابى. هر يك از اين چهار عنصر، ميراثى را به ارمغان مى‌آورند كه منشأ تفرقه‌ها و تشويش‌هاست؛ زيرا به گفته محيى‌الدين ابن‌عربى «ميراث خلوت شناخت دنيا، ميراث كم‌گويى شناخت هواى نفس، ميراث كم‌خورى شناخت شيطان و ميراث كم‌خوابى معرفت نفس است.»[١]

الف) خلوت‌گزينى‌

خلوت كه در عرف دين و عرفان «عزلت» نيز ناميده مى‌شود، يك صورت متعالى از تنهايى گزيدن و كناره‌گيرى و دورى‌گزينى از خلق است؛ به‌گونه‌اى كه سالك غير خداى سبحان را نبيند و در سرّ سويداى دل با او هم‌سخن گردد.[٢] «وَأَعْتَزِلُكُمْ وَمَا

[١] - محيى‌الدين ابن‌عربى،« حليه الابدال»، مندرج در: رسائل ابن‌عربى، ص ٩- ٣.

[٢] - بنگريد به: عبدالرزاق كاشانى، اصطلاحات الصوفيه، ص ١٣٢؛ همو، لطائف الاعلام، ص ٢٦٢.