علم سلوک - فضلى، على - الصفحة ٢٦٧ - ٣ عطا و بخشش
جواد كسى است كه چيزى كه ديگران نسبت به مانند آن بخل مىورزند، ببخشد.[١]
امامحسن مجتبى (ع) نيز در پاسخ به چيستى جود فرمود:
بخششِ چيزى كه با رنج و مشقت به دست آمده است.[٢]
عطاى سخاوتى از كسى برآيد كه از سر صفاى درونى و سجيه ذاتى، آنچه را كه دوست دارد، با بلندهمتى و جوانمردى، بىآنكه نيازمند خواهشى كند، به وى ببخشد[٣] و آن را با گشادهرويى به او عطا كند و بخل نورزد؛ بخششى خردمندانه كه به اندازه نيازِ نيازمند و در حيطه حقوق الاهى، مانند زكات باشد و از حد و اندازه درنگذرد تا به اسراف و تبذير مبدل نشود.[٤]
امامصادق (ع) فرمودند: به فرموده نبىاكرم ٦ «ولى خدا جز بر سخاوت سرشته نشده است و سخاوت به چيزى تعلق مىگيرد كه سخاوتمند به آن علاقه دارد. نشانه سخاوت آن است كه شخص سخاوتمند، هرگز به فكر آن نيست كه مال دنيا نصيب كه مىشود و چه كسى مالك آن مىگردد؛ مؤمن است يا كافر فرمانبردار است يا عاصى و شريف است يا پست.»[٥]
عطاى ايثارى كه برترين گونه عطاست، از كسى برآيد كه رخت فتوت را بر تن دارد؛ كسى كه ديگرى را بر خويش ترجيح مىدهد و با ازخودگذشتگى، حقش
[١] -« الجواد من بذل ما يضَنُّ بمثله.»( محمد محمدى رىشهرى، ميزان الحكمة ج ٢، ص ٦٣٨.)
[٢] -« قد سئل عن الجود: بذل المجهود.» قال على( ع):« افضل الجود بذل الجَهد.»( همان، ص ٦٣٦ و ٦٣٧.)
[٣] - قال على( ع):« السخاء ما كان ابتداء.»( نهجالبلاغه، حكمت ٥٣، ص ٣٦٩.)
[٤] - بنگريد به: ابوحفص عمر بن محمد سهروردى، عوارف المعارف، ص ١٥١.
[٥] -( منسوب به) الامام جعفر بن محمد الصادق( ع)، مصباح الشريعة، ص ٢٨٠- ٢٧٧.