رنگارنگ يا کشکول درويشي - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٣٧٨ - فرق بين دنيا و آخرت

كمال مى‌رسند كه حرص و رقابت و تنگ نظرى نداشته باشند و بدرجات خود راضى باشند و آن قدر به عقلانيت مى‌رسند كه بيشتر از استحقاق خود طلب و توقع نداشته باشند. چنين افراد حتى در دنيا هم پيدا مى‌شود كه به استحقاق خود قناعت دارند.

و عارفى مى‌گويد:

بعضى جواب مى‌دهد كه آثار مزيد درجات هر بهشتى براى ديگران محسوس نيست، لذا ناراحتى ندارند.

از جمله ابويعقوب اسماعيلى مسلك، گفته: صاحب ثواب كم، آگاهى به حال صاحب ثواب كثير ندارد، حتى گاهى مى پندارد كه به آخرين درجه ثواب رسيده كه قابل زيادتى را ندارد، ولى صاحب ثواب كثير حال صاحب ثواب قليل را مى داند.[١]

فرق بين دنيا و آخرت‌

ما نظر خود را در فرق اين جهان حاضر با جهان آخرت در كتاب معاد بيان داشتيم. اينك نظر ملامحسن فيض كاشانى را در اين مورد بطور خلاصه نقل مى‌كنيم:

١- اين جهان و آنچه در آن است روزى فانى خواهد شد، چون دنيا براى وصول به عالم آخرت است و خلقت آخرت مقصود بالذات است. و باقى با بقاى خالق.

٢- آنچه در دنيا است بالقوه است تا به فعليت رسد و پيوسته بالقوه بر أمر

[١] - غلام حسين ابراهيمى، معاد، ص ٢٠٥. از كتاب گنجينه نوشته ايرانى( ايران و يمن، سه رساله اسماعيلى كتاب ينابيع هانرى كربن انتيتو ايران و فرانسه سال ١٣٤٠، ص ٦٩.