رنگارنگ يا کشکول درويشي - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٣٥ - فهرست و رجال شيخ و مشكله توثيقات

٢٣- مصابيح النور شيخ مفيد (متوفاى ٤١٣ ق).

٢٤- المفاخرة بين العدنانية و القحطانية، تأليف جاحظ.[١]

مسلما نجاشى در تأليف كتاب ارزشمند و پرثمر خود منابع ديگرى هم داشته است.

ابطال مبالغة

قال بعض المؤلفين فى علم الرجال: غير الممدوح و المقدوح حديثه على اصطلاحهم اذا كان اماميا حديث قوى، و هم يعتبرونه و يعملون بمقتضاه اذا لم يعارضه ماهو اقوى منه.[٢] فيقيد بها المطلقات و يخصص به العمومات!!

و ليت اوضح ضمير الجمع فى كملة «اصطلاحهم» بأنه راجع الى الامامية او الى الرجاليين، او الى جميع عقلاء العالم؟! و لايدرى هذا الرجالى انه ابطل نصف الرجال او اكثر، و اين قوله هذا من قوله تعالى: «قُلْ آللَّهُ أَذِنَ لَكُمْ أَمْ عَلَى اللَّهِ تَفْتَرُونَ.»، و قوله تعالى: «وَ اجْتَنِبُوا قَوْلَ الزُّورِ.».

فهرست و رجال شيخ و مشكله توثيقات‌

رجال شيخ طوسى (ره) در نظر اين جانب كم فايده است، و چنانچه شيخ طوسى فهرست خود را بيشتر غنى مى ساخت و مانند نجاشى عمده توجه خود را به توثيق و تعضيف راويان صرف مى نمود، كتاب او امروز كم فايده نمى شد.

درست است كه بيان كتب مؤلفين شيعه و طبقات رجال امامان (ع) از بعضى جهات مفيد و يا مهم است كه شيخ و نجاشى آن را بيان داشته اند؛ ولى جاى ترديد نيست كه آنچه امروز در استنباط احكام شرعى اهميت اساسى ورييسى‌

[١] - بازشناسى منابع رجالى اصلى رجال شيعه كه من فقط خلاصه ى را از آن جا نقل كردم.

[٢] - الفوائد الرجالية، ص ٩٠ و ٩١.