رنگارنگ يا کشکول درويشي - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٣٢٩ - كلام اجمالى در اقسام حديث

بين حسن و عادل ذكر كرده اند كه عادل تام الضبط است و حسن خفيف الضبط.

مى گويم: لامشاحة فى الاصطلاح، هر كس يا هر جمع مى توانند اصطلاحى داشته باشد. من به تام الضبط بودن و خفيف الضبط بودن كارى ندارم و با اطمينان مى گوييم راوى بايد از حفظ و ضبط متعارف برخودار باشد، وگرنه روايت او قابل اعتبار نيست. بلى اين شرط لازم نيست به دليل خاصى اثبات گردد، اصل اولى در همه انسان ها متعارف بودن حفظ اوست، خفت ضبط و حفظ يا سوء حفظ محتاج به اثبات است.

كلام اجمالى در اقسام حديث‌

از كلمات جمعى از علماى رجال اهل سنت به دست مى آيد كه آنان در يك تقسيم كلى حديث را بر سه دسته تقسيم كرده اند:

١- حديث صحيح، ٢- حديث حسن، ٣- حديث ضعيف‌

از نظر مشهور علماى شيعه اماميه‌

١- حديث صحيح كه همه راويان عادل باشند.

٢- حديث حسن كه همه يا بعضى از راويان آن ممدوح باشند.

٣- حديث موثق‌[١] كه همه يا بعضى از روايان آن ثقه (عادل) غير امامى باشند.

٤- قوى كه در تفسير آن اختلاف است، بعضى آن را به ممدوح غير امامى تفسير كرده اند كه تا حدى به حديث حسن شباهت دارد.[٢]

شهيد ثانى در كتاب خود" الرعاية فى علم الدراية" (ص ٥٥) در باره موثق چنين مى گويد: «سمى بذلك لأنه ثقة و ان كان مخالفا. و يقال له القوى ايضا

[١] - در علم درايه و رجال اهل سنت ظاهرا قسم موثق و قوى ندارند.

[٢] - اصطلاح قوى در بين اماميه شهرت نيافته و در لسان فقها و اصوليين دروان ندارد.