رنگارنگ يا کشکول درويشي - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٢٨٤ - واز آن پس، همگى به خوشى زندگى كردند؟

شدند:

١- مجارستان: از سال ١٩٥٦ صاحب آزادى‌هاى بيشترى نسبت به ساير كشورهاى بلوك شرق بود. مرزهاى خود با غرب را گشود و ناگهان هزاران نفر از اهالى آلمان شرقى متوجه شدند كه چقدر هميشه در آرزوى گذراندن تعطيلات در مجارستان بوده‌اند و فروش تكه‌هاى سيم‌هاى خاردارد مرز به‌عنوان يادگارى آغاز شد.

٢- آلمان شرقى: جشن‌هاى چهلمين سالگرد تأسيس آن با تظاهرات عظيم در لايپزيگ و تعداد بى‌شمار ساكنين آلمان شرقى كه ناگهان تصميم به رفتن به مجارستان و ديدار از مرز را گرفته بودند ضايع شد. در ماه نوامبر، دولت مرزهاى خود و از جمله ديوار برلين را گشود. دنيا با ناباورى شاهد بالا رفتن مردم از ديوار نفرت انگيز و تكه‌تكه‌كردن آن بود.[١]

٣- چكسلواكى: چند روز پس از فروپاشى ديوار برلين، رژيم خود را سرنگون كرد. حادثه به‌قدرى صلح‌آميز اتفاق افتاد كه به" انقلاب مخملى" معروف شد.

٤- بلغارستان: اعتراضات خيابانى، تودور ژيوكوف ديكتاتور كهنه‌كار را مجبور به استعفا كرد.

٥- رومانى: وقتى خبر از كشتار مرم شهر تيمى شوآرا در جريان تظاهراتى صلح‌آميز توسط ارتش به بخارست پايه تخت رومانى رسيد، سيل جمعيت به سمت دفاتر حزب كمونيست روان گشت و چائوشسكو مجبور به فرار با

[١] - من وقتى در دوران جهاد كشور به كانفرانسى در پاريس دعوت شدم، چند روزى هم به آلمان رفتم، وقتى جمعى از دوستان افغانى مرا پاى ديوار مذكور برد، گفتم اين ديوار را در دراز مدت خرابه و نابود شده مى بينم و ما افغانى ها به شما كمك خواهيم كرد كه ديوار را خراب كنيد. ولى اين آرزو نه دراز مدت كه در كوتاه مدت صورت گرفت.