مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٧٩ - نفوذ و توسعه اسلام در چین

و میگوید:

«رئیس روحانیان مسجد آخوند یا آخونک نامیده میشود که به معنی عالم یا تعلیم دهنده احکام دینی است. امام جماعت به منزله کمک و دستیار آخوند است [١] ... شیوه تعلیم و تربیت سابق چین به تبعیت از درسهای معمول ایران و عرب بود.» [٢]

در کتاب هزاره شیخ طوسی جلد اول، در مقاله آقای دکتر سیدجعفر شهیدی استاد دانشگاه تهران تحت عنوان «تأثیر عنصر ایرانی در نشر اسلام در جهان» که متن مقاله معظم له در کنگره هزاره شیخ در سال گذشته است، راجع به نفوذ اسلام در چین از کتاب جهانگشا ی عطاملک جوینی چنین نقل شده است:

«اما آنچه از راه عقل بدان میتوان رسید [٣] و از وهم و فهم نه دور است، در دو قسم محصور است: اول ظهور نبوت است، دوم کلام. و معجزه از این قویتر تواند بود که بعد از ششصد واند سال تحقیق حدیث: «زویت لی الارض فاریت مشارقها و مغاربها و سیبلغ ملک امتی ما زوی لی منها» در ضمن خروج لشکر بیگانه میسر میشود ... تا بدان سبب لوای اسلام افراختهتر شود و شمع دین افروختهتر و آفتاب دین محمدی سایه بر دیاری افکند که بوی اسلام مشام ایشان را معطر نگردانیده بود و آواز تکبیر اذان سمع ایشان را ذوق نداده و جز پای ناپاک «عبدة اللات و العزی» خاک ایشان را نسوده و اکنون چندان مؤمن موحد روی بدان جانب نهاده است و تا اقصای دیار مشرق رسیده و ساکن و متوطن گشته که از حد و حصر و احصا متجاوز نموده است.

بعضی آن است که به وقت استخلاص ماوراء النهر و خراسان به اسم پیشه وری و جانورداری جماعتی به «حشر» [٤] را بدان حدود رانده و طایفه بسیار آنند که از منتهای مغرب و عراقین و شام و غیر آن از بلاد اسلام بر

---

[١]. همان، ص ٤٤٢.[٢]. همان، ص ٤٥٦.[٣]. در باب اثبات نبوت.[٤]. ناشر محترم کتاب درباره این کلمه در پاورقی توضیح میدهند: «حشر، به زبان مغولی به معنی افرادی بود که در جنگها از میان صنعتگران یا کارگران ملل مغلوبه انتخاب نموده و در بلاد مفتوحه به کار وامی داشتند».