کاملتر است. این کتاب در ایران وسیله مرحوم بدیع الزمان فروزانفر ترجمه شد و بنگاه ترجمه و نشر کتاب چاپ و منتشر کرد. وی عمر طویل کرده و در سال ٥٨١ درگذشته است.

٣. قاضی ابوالولید محمد بن احمد بن محمد بن رشد اندلسی. هم فیلسوف است و هم پزشک و هم فقیه؛ در همه این رشتهها کتب متعدد دارد. کتاب معروف او شرحی است که بر مابعدالطبیعه ارسطو نوشته و چاپ شده است. کتاب فقهی معروفش بدایة المجتهد است که چاپ شده. مجموعه رسائل فلسفی وی را در بمبئی چاپ کردهاند. اروپاییان برای او در فلسفه مقامی در حد ابن سینا قائلند، ولی آراء او در میان فلاسفه اسلامی ارزش ندارد.

یکی از کتب معروف او تهافت التهافت است که تهافت الفلاسفه غزالی را رد کرده است. کتاب بیارزشی است. وی فوق العاده نسبت به ارسطو متعصب است و به همین جهت با ابن سینا که چنین تعبدی در برابر ارسطو ندارد و آراء شخص خود را دخالت داده است مخالف است. ارنست رنان، فیلسوف معروف فرانسوی که معارضاتش با مرحوم سیدجمال الدین اسدآبادی معروف است، کارهای زیادی در زمینه شناخت ابن رشد انجام داده است. وی در سال ٥٩٥ درگذشته است.

٤. مجدالدین جیلی. درباره این مرد اطلاع زیادی نداریم. همین قدر میدانیم در مراغه تدریس میکرده و امام فخر رازی نزد او تحصیل کرده است [١] و همچنین شهاب الدین سهروردی نیز در آغاز تحصیلش از محضر او در مراغه استفاده کرده است [٢]. ظاهراً هم حکیم بوده و هم متکلم و هم فقیه و اصولی. یاقوت در معجم الادباء ضمن شرح سهروردی، او را با عناوین فقیه، اصولی، متکلم میستاید [٣] ٥. قاضی زین الدین عمر بن سهلان ساوجی، معروف به ابن سهلان. در ساوه به دنیا آمده و در نیشابور میزیسته و از کسب دست خود از راه استنساخ کتب زندگی میکرده است. به تعبیر ترجمه صوان الحکمه: «شریعت و حکمت را در عقدی واحد نظام داد». وی شاگرد شرف الدین ایلاقی سابق الذکر است [٤] و گویند شرحی بر

[١]. عیون الانباء، ج ٣/ ص ٣٤.[٢] معجم الادباء، ج ٧/ ص ٢٦٩.[٣] معجم الادباء، ج ٧/ ص ٢٦٩.[٤]. جزوه آقای احمدی، نقل از متن عربی تتمه صوان الحکمه، ص ١٢٧.