مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٤٤ - فقهای اهل تسنن

صحابی معروف است.

چنانکه معلوم شد، از این هفت نفر یک نفر (سلیمان بن یسار) احتمالًا ایرانی است، یک نفر دیگر (قاسم بن محمد) بنا بر یک نقل- که چندان معتبر نیست- از طرف مادر ایرانی است؛ باقی همه عرب خالص مکی یا مدنی میباشند. در این دوره افراد برجسته دیگری هستند که بعضی از آنها ایرانی میباشند. از جمله ربیعة الرأی فقیه مشهور است. وی استاد مالک بن انس پیشوای مالکیان بوده است. عمل به قیاس را او ابداع و ابتکار کرد. ربیعه در سال ١٣٦ درگذشته است.

و از آن جمله طاووس بن کیسان است. طاووس از موالی ایرانی و معاصر فقهای سبعه است. او در ١٠٤ یا ١٠٦ درگذشته است.

دیگر سلیمان اعمش است که ایرانی است. از فقهای قرن اول شمرده میشود.

قبلًا از او یاد کردیم.

دیگر عکرمه غلام ابن عباس است. عکرمه یک غلام بربری است و ایرانی نیست. عکرمه به مقام فقاهت و تفسیر نایل شد. در کتب فقه و تفسیر از او نام برده میشود.

اما طبقه پیشوایان:

١. ابوحنیفهنعمان بن ثابت بن زوطی یا نعمان بن ثابت بن نعمان بن المرزبان متوفّی در سال ١٥٠. ابو حنیفه یک نفر ایرانی است که امام اعظم اهل سنت به شمار میرود. در جامعه تسنن، بعد از پیغمبر اکرم و خلفای راشدین و حسنین علیهما السلام هیچ کس به اندازه ابوحنیفه محترم نیست. پیروانش در ایران بسیار اندکند اما در غیرایران بیش از صدمیلیون پیرو دارد.

٢. محمد بن ادریس شافعی متوفّی در سال ٢٠٤. شافعی عرب قرشی است.

شافعی از نظر کثرت پیروان مانند ابوحنیفه است و شاید بیش از او پیرو داشته باشد.

٣. مالک بن انس متوفّی در سال ١٧٩. مالک عرب قحطانی است. بلاد مغرب غالباً پیرو مالک بن انس میباشند.

٤. احمد بن حنبل شیبانی، متوفّی در سال ٢٤١. احمد از لحاظ نژاد عرب است ولی ظاهراً خاندانش در ایران (مرو) میزیستهاند. ابن خلکان مینویسد: مادرش در وقتی که او را در رحم داشت از مرو خارج شد و در بغداد وضع حمل کرد.

احمد بن حنبل را میتوان جزء ایرانیان عرب نژاد محسوب داشت. علیهذا از