مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٤٣ - فقهای اهل تسنن

یعنی ابوحنیفه، شافعی، مالک بن انس، احمد بن حنبل. ولی انحصار مذهب و مکتب به این چهار نفر در قرن هفتم هجری رخ داد. قبلًا در حدود ده مکتب و مذهب در میان اهل تسنن موجود بود.

ما بحث خود را درباره فقهای اهل تسنن به سه بخش تقسیم میکنیم: دوره پیش از پیشوایان مذاهب، دوره پیشوایان، دوره بعد از پیشوایان.

دوره قبل از پیشوایان دوره تابعین است، دوره کسانی است که رسول اکرم را درک نکردهاند اما صحابه آن حضرت را درک کردهاند. در این دوره هفت نفر در مدینه بودند که به «فقهاء سبعه» معروفند و آنها عبارتند از:

١. ابوبکر بن عبد الرحمن بن حارث بن هشام مخزومی. این مرد از قریش است و نسب به یکی از برادران ابوجهل میبرد. در سال ٩٤ درگذشته است.

٢. سعید بن مسیب مخزومی. این مرد نیز از قریش است. به زهد و عبادت معروف است. گویند پنجاه سال شب زنده داری کرد و با وضوی نماز عشا نماز صبح را خواند. علامه سیدحسن صدر در تأسیس الشیعه [١] و بعضی دیگر از علمای بزرگ شیعه او را شیعه میدانند. سعید بن مسیب در حدود سال ٩١ درگذشته است.

٣. قاسم بن محمد بن ابی بکر. نواده ابوبکر و جد مادری امام صادق علیه السلام است.

صاحب تأسیس الشیعه به تشیع او تصریح میکند [٢]. مادر قاسم- چنانکه معروف است- یکی از دختران یزدجرد ساسانی است. بنا بر این نقل، قاسم از طرف پدر قرشی و از طرف مادر ایرانی است. وی در فاصله سالهای صد و صد و ده درگذشته است.

٤. خارجة بن زید بن ثابت انصاری، متوفّی در حدود سال ٩٩. این مرد پسر زید بن ثابت انصاری معروف است.

٥. سلیمان بن یسار. این مرد از موالی و احتمالًا ایرانی است. در حدود سال ٩٤ درگذشته است.

٦. عبیداللَّه بن عبد اللَّه بن عتبة بن مسعود، متوفّی در حدود سال ٩٨. این مرد برادرزاده عبد اللَّه بن مسعود صحابی معروف است.

٧. عروة بن زبیر، متوفّی در حدود سال ٩٤. این شخص پسر زبیر بن عوام