مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٨٢ - سربازی و فداکاری
عراق یا سرزمینهای غربی قصد خلفای اسلام تحصیل جزیه و ازدیاد درآمد و عمران بیت المال بوده است، فاتحان شرقی جز ترویج دین و گسترش اسلام نظری نداشتند. آقسرایی چنین مینویسد: ارمیانوس ملک الروم با صدوبیست هزار مرد قصد بلاد اسلام کرد و اول روی به «دانشمند» که ملک نکیساروسیواس و توقات و ابلستان و غیره داشت نهاد. ملک دانشمند نزد ملوک اسلام کس فرستاد و آنان را به مقابله با لشکر کفر تشویق کرد و «قلج ارسلان» را وعده داد که اگر پیروزی دست داد صدهزار دینار به او رساند و «ابلستان» بدو واگذارد. قلج ارسلان با دیگر ملوک آن جوانب جهت اهمیت دین و حمایت اسلام به اتفاق جمعیت کرده و عزم غزای کفار نمودند. باری تعالی نصرت ارزانی داشت و ارمیانوس بعد از محاربت و مقاتلت بسیار منهزم شد و از کفار اندک قومی خلاص یافتند. ملک دانشمند صدهزار درم به قلج ارسلان فرستاد و در تسلیم «ابلستان» متوقف شد و چون قلج ارسلان این نوع سخن استماع کرد صدهزار درم را باز پس فرستاد و گفت:
من برای حمایت اسلام آمدم با حرب، مرا به درم و دینار او احتیاجی نیست.» [١]
در همان کتاب راجع به فعالیتهای نظامی مسلمین در هند مینویسد:
«در سال ٤٣ هجری برای اولین بار عبد اللَّه بن سوار عبدی که از جانب عبد اللَّه بن عامربن کریز مأمور مرز «سند» بود، به سرزمینهای آن ناحیه حمله برد. در سال ٤٤ مهلب بن ابی صفره بدانجا حمله برد و در سال ٨٩ هجری محمد بن قاسم در جنگی پادشاه سند را بکشت و با کشته شدن او سرزمین هند به تصرف مسلمانان درآمد. اما انتشار اسلام در معظم شبه قاره هند نیز به وسیله ایرانیان بود.
در اینجا باز به سندی تاریخی مراجعه میکنیم. جرفادقانی در آغاز کار ناصرالدین سبکتکین نویسد:
«پس روی به جهاد کفار و قمع اعدای دین آورد و ناحیت هندوستان که
[١]. هزاره شیخ طوسی، ص ١٧٦- ١٧٨.