مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٥٩ - آیین زرتشتی دین رسمی کشور

مدید شاهزادگان اشکانی در آنجا پادشاهی کردهاند، ساسانیان سیاست خشنی پیش گرفته بودند و به زور شمشیر میخواستند دین زرتشتی را در آنجا رواج دهند. ارمنیان در نتیجه همین خونریزیها قرنها پایداری و لجاجت کرده، نخست در مذهب بت پرستی خود پافشرده و سپس در حدود سال ٣٠٢ میلادی اندک اندک بنای گرویدن به دین عیسوی را گذاشتند و طریقه مخصوصی اختیار کردند که به کلیسای ارمنی معروف است، و در نتیجه همین اختلاف مذهبی در تمام دوره ساسانیان کشمکش بر سر ارمنستان در میان ایران و روم باقی بود و این اختلاف نیز نه تنها ایران را در برابر امپراطوران روم و بیزنتیه یا بوزنتیه (بیزانس) و رومیة الصغری یا روم غربی و شرقی ضعیف میکرد، بلکه کار بیگانگان دیگر و از آن جمله تازیانی را که به ایران حمله بردند آسان کرد.» [١]

ایضاً میگوید:

«از کریتر، موبدان موبد زمان شاپور اول که پس از او نیز مدتی بر سر کار بوده، سه کتیبه در نقش رجب و سرمشهد و کعبه زردشت باقی است و جزئیات اقداماتی را که به زور شمشیر برای انتشار دین زرتشت در نواحی مختلف به کار برده است بیان میکند.» [٢]

در کتاب تمدن ایرانی، فصل پنجم درباره کتیبه موبد سابق الذکر چنین مینویسد:

«در سال ١٩٣٩ میلادی در نقش رستم، نزدیک تخت جمشید، هیئت حفاری بنگاه خاوری شیکاگو در سمت مشرق بنایی که «کعبه زرتشت» نام دارد، کتیبه طویلی به دست آورد که در آن موبد «کریتر» شرح میدهد که چگونه از ٢٤٢ تا ٢٩٣ بعد از میلاد کم کم ریاست روحانیون مذهب زرتشت را اشغال کرده است. یکی از این کتیبهها حکایت میکند که چگونه عدهای از مبلغان مذاهب خارجی [٣] را که ماندن آنها در ایران صلاح نبود از این کشور بیرون کردند، مانند یهودیها، «سمناها» یا رهبانان بودایی،