مسأله ولایت و امامت را اگر بخواهیم از این جهت مورد مطالعه قرار دهیم، باید به قرآن کریم و سنت قطعی رسول اکرم صلی الله علیه و آله مراجعه کنیم تا معلوم شود آیا قبل از آنکه ملل مختلف جهان، اسلام آورند چنین مطلبی در خود اسلام مطرح بوده است یا خیر؟.

مطالعه در قرآن و سنت قطعی رسول اکرم صلی الله علیه و آله میرساند که اولًا مقامات معنوی و آسمانی و ولایتی برخی از بندگان صالح حق مورد تأیید قرآن کریم است. ثانیاً قرآن کریم تلویحاً و تصریحاً ولایت و امامت را تأکید کرده است و بعلاوه رسول اکرم صلی الله علیه و آله نیز عترت طاهرین خود را به این مقام معرفی کرده است.

پیش از آنکه اعراب مسلمان با ملل دیگر برخورد کنند و عقاید آنها در یکدیگر تأثیر کند، در متن اسلام چنین مسائلی مطرح بوده است. آیه کریمه:«انَّ اللَّهَ اصْطَفی ادَمَ وَ نوحاً وَ الَ ابْراهیمَ وَ الَ عِمْرانَ عَلَی الْعالَمینَ ذُرِّیةً بَعْضُها مِنْ بَعْضٍ وَاللَّهُ سَمیعٌ عَلیمٌ» [١] کم و بیش ناظر به مقامات ولایتی بعضی از افراد بشر است. اساس مذهب تشیع در قرآن و سنت قطعی است و جای هیچ گونه تردیدی از این نظر نیست. ما در اینجا نمیتوانیم وارد این بحث شویم- گو اینکه میدان باز و وسیعی دارد- زیرا به مطلب مورد بحث ما مربوط نیست. آنچه مربوط به این بحث است رابطه ایرانیان با تشیع است. بحث در ادعای بعضی از مستشرقین و اتباع و اذناب آنهاست که میگویند مذهب تشیع از طرف ایرانیان به عنوان عکس العملی در مقابل اسلام ابتکار و اختراع شد و ایرانیان مذهب شیعه را از این جهت خلق کردند تا در زیر پرده تشیع عقاید کهن خود را که بدان علاقه و ایمان داشتند، حفظ و نگهداری کنند.

مطلب دیگر این است که بعضی از ملل پس از آنکه از لحاظ سیاسی و نظامی مغلوب ملتی دیگر میگردند، عقاید و افکار خود را آگاهانه در زیر پرده نگهداری میکنند، و این خود نوعی مقاومت است در برابر قوم غالب. برخی از مستشرقین و برخی از ایرانیان که از آنان الهام میگیرند، معمولًا ادعا میکنند که ایرانیان تشیع را برگزیدند تا عقاید کهن خود را در زیر پرده تشیع حفظ و نگهداری کنند. ما هم این مطلب را از همین زاویه تجزیه و تحلیل میکنیم.

[١]. آل عمران/ ٣٣ و ٣٤.