فلسفۀ تاریخ ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٠٩ - ١ مذهب زاییده روح جمعی جامعه است

مذهب و گرایشهای مذهبی از نظر قرآن

از جمله مسائلی که در بحث مادیت تاریخ باید درباره آن بحث کنیم و ببینیم که نظر قرآن را بالخصوص چگونه میتوانیم استکشاف کنیم، خود پدیده مذهب به عنوان یک پدیده تاریخی است، یعنی مذهب و گرایشهای مذهبی هردو. از باب اینکه مذهب و گرایشهای مذهبی یکی از پدیدههای مهم تاریخ است باید ببینیم که قرآن این پدیده تاریخی را چگونه تحلیل و توجیه میکند.

برای توضیح مطلب قبلًا نظریاتی را که در اینجا وجود دارد یا میتواند وجود داشته باشد ذکر میکنیم، بعد میرویم ببینیم که از قرآن راجع به این پدیده تاریخی به نام «مذهب» چه استفاده میشود. راجع به مذهب و گرایشهای مذهبی یک سلسله توجیههای کهنه قدیمی وجود دارد که اینها دیگر حالا مطرح نیست، مانند اینکه خود مذهب صرفاً ناشی از جهل و نادانی در تعلیل حوادث است، و قهراً ریشه گرایشهای مذهبی هم جهل یا مثلًا ترس است. میدانیم که بعدها از مذهب- حتی آنهایی که قبول ندارند- توجیه اجتماعی کردهاند نه توجیههای فردی و روانی و شخصی.

نظریات اجتماعی درباره مذهب

١. مذهب زاییده روح جمعی جامعه است

نظریات اجتماعی در مورد مذهب نظریات مختلفی است. یکی اینکه مذهب زاییده روح