هم درجه صالحان میشوند و چه رفقای نیکویی هستند، و اینها از همجواری چه کسانی بهره خواهند برد! پس مردم! پیامبر را اطاعت کنید برای اینکه به چنین اموری برسید.

اینها آیا مادی است یا معنوی؟ معلوم است که چیزی از آن، امر مادی نیست، یعنی هیچ روی یک سلسله مسائل مادی تکیه نکرده. مردم را روی حساب معنویات به حرکت درمیآورد: آنچه که پیغمبر به شما میگوید یا خدا در قرآن به شما میگوید اطاعت کنید، این اطاعتهاست که شما را به این همجواریها میرساند. هیچ مربوط به مادیات دنیا نیست. بعد هم میفرماید: ذلِک الْفَضْلُ مِنَ اللَّهِ وَ کفی بِاللَّهِ عَلیماً [١] آن است فضل الهی؛ یعنی کأنه در مقابل این فضل همه چیز دیگر هیچ است.

آیاتی که بر رضوان الهی تکیه کرده است

در قرآن آیات زیادی هست (١٣ آیه را یادداشت کردهام) که تکیه روی رضوان الهی و رضای حق کرده است. و در بعضی آیات که نعمتهای بهشتی و نعمتهای مادی در آخرت را ذکر میکند در کنارش میگوید: وَ رِضْوانٌ مِنَ اللَّهِ اکبَرُ [٢]. این است که تنوین رِضْوانٌ تنوین تقلیل است: و کمی از رضوان الهی بزرگتر از همه اینهاست. سوره توبه، آیه ٢٠ و ٢١:

الَّذینَ امَنوا وَ هاجَروا وَ جاهَدوا فی سَبیلِ اللَّهِ بِامْوالِهِمْ وَ انْفُسِهِمْ اعْظَمُ دَرَجَةً عِنْدَ اللَّهِ وَ اولئِک هُمُ الْفائِزونَ.

آیه قبلش این است که شما خیال کردهاید این تشریفاتی که مثلًا ساقی الحجاج باشید و بگویید که ما حاجیها را سیراب میکنیم (منصبهایی که در جاهلیت بوده) یا گفتید که ما چنان مردمان بافضیلتی هستیم که مسجد الحرام را ساختیم، اینها هم پایه ایمان به خدا و جهاد در راه خداست؟ بعد میفرماید: آنان که ایمان آوردند و در راه خدا با مال و جانشان هجرت کردند و جهاد کردند درجهشان خیلی عظیمتر و بالاتر است و تنها اینها هستند رستگاران. یبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِنْهُ وَ رِضْوانٍ پروردگارشان به آنها بشارت میدهد به رحمتی از ناحیه خود و به رضوان و خشنودی خود. وَ جَنّاتٍ لَهُمْ فیها نَعیمٌ مُقیمٌ و

[١] نساء/ ٧٠.[٢] توبه/ ٧٢