ارث زوجه - دانش، محمدحسن - الصفحة ٣٣٤

«قدر متيقّن» تكيه كرده و اعتماد مى‌كند!

\* ثانياً: در علم اصول- مبحث اجماع- به اين نتيجه رسيديم كه، «اجماع مدركى» حجّت است و حجيّت آن، به خلاف قول كثيرى از بزرگان، قابلقبول است.

ششمين اشكال بر جريان مسئله‌ى انقلاب نسبت‌

اين اشكال در حقيقت به اصل مبناى انقلاب نسبت است كه مى‌گويد: در مواردى كه عام، داراى مخصصاتى بيش از يك مخصّص است، دو راه وجود دارد:

\* راه اول:

\* اگر اين مخصّصات، موجب استغراق جميع افراد عام نشوند؛ يعنى اين چند مخصّص به گونه‌اينباشند كه همه افراد عام را خارج كنند. و يا:

\* اگر اين مخصصات، موجب تخصيص اكثر- كه قبيح و مستهجن است-، نشوند؛ در اينجا قاعده اقتضا مى‌كند:

هر كدام از مخصّصات، به صورت جداگانه، مخصّص عام، قرار گيرند؛ به عنوان مثال: اگر مولا ابتداء بگويد: «أكرم العلماء» و بعد بوسيله مخصصِ «لاتكرم الفساق»، فسّاق را خارج نمايدو در ادامه، بوسيله مخصّصِ دوّمِ «لاتكرم النحويين»، علماى نحوى و سپس در مخصّصِ سوّمِ «لا تكرم الفلاسفة»، فلاسفه را خارج كند؛ در اينجا عام يعنى «أكرم العلماء» با هريك از اين مخصّصات «جداگانه» تخصيص مى‌خورد.

\* راه دوم:

\* اگر اين مخصصات موجباستغراق جميع افراد عام شوند. و يا:

\* اگر اين مخصصات موجب تخصيص اكثر- كه قبيح و مستجن است-،

\* شوند؛ در اينجا قاعده اقتضا مى‌كند: