ارث زوجه - دانش، محمدحسن - الصفحة ٣٥٩

شش مناقشه وارده براشكال اولفقيه معاصر

بر اشكال اول فقيه معاصر- دامت بركاته- شش مناقشه وارد است؛ امّا قبل از آن بايد مقدمه‌اى را در ضمن دو نكته مطرح كنيم. آن دو مقدمه عبارتند از:

\* اولًا: ظاهراً اين اشكال مهم‌ترين ملاحظه و اشكالى است كه فقيه معاصر- دامت تأييداته- ايراد مى‌كنند.

\* ثانياً: روش ايشان، يك روش استنباطى خوب و جديدى است، لذا بايد از ايشان و اصل روشى كه پياده فرمودندو زحمتى كه كشيده‌اند، تقدير شود؛ چون شايسته و بايسته فقيه نيست تابه مجرّد اينكهروايتى در معنايى ظهور داشته باشد، بلافاصله تسليم ظاهر آنشود؛ يعنى شأن فقيه و انتظار از او همين است كه تدقيق و تحقيقنمايد كه، آيا قرائن ديگرى، خلاف ظاهر آن روايت وجود دارد يا خير؟

اما با وجود اين دو نكته، بر اولين اشكال و ملاحظه ايشان، «شش» مناقشه وارد است.

اولين مناقشه‌بر اشكال اول بعض الفقهاء

\* اولًا: درباره استبعادى كه ايشان از نكات مزبور، استخراج كردند، بايد گفت: «مجرّد استبعاد» موجب رفع يد از ظاهر روايات نمى‌گردد؛ يعنيبه صرف آنكه ظاهر روايتى، ظهور در معناى مستبعدى نزد ما داشته باشد، دليل رفع يد از ظاهر آن روايت نمى‌شود.

\* ثانياً: پر واضح است كه ما از «واقع» خبر و اطلاعى نداريم و جهات و نكات اصلى در باب تشريع را نمى‌دانيم؛ پس تا زمانى كه «استحاله ثبوتى» نداشته باشيم، نمى‌توانيم از مقام اثبات «رفع يد» نماييم؛ به عنوان مثال: در «قرآن‌

\* كريم»، كلمه «يد» در آيه‌ى شريفه‌ى‌ يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْديهِم‌ [١] ظهور در دست معموليدارد؛ امّا چون در محل خود ثابت شده كه جسميّت خداوند متعال (تعالى) محال است؛ بنابراين با توجه به اين دليل، در ظاهر آيه‌ى شريفه، تصرّف‌

[١]. سوره مباركه فتح، آيه شريفه ١٠.