ارث زوجه - دانش، محمدحسن - الصفحة ٢٤٠
هيچ دليلى براى مراعات ترتيب بين مرجحات نيست.
ب: مبناى ترتيب مرجح جهتى/ جهت صدورى [١] بر ساير مرجحات
اين نظر را بزرگانى اختيار كردند؛ همچون:
- مرحوم وحيد بهبهانى (رحمه الله) [٢] در كتاب «الفوائد الحائرية» بر حسب آنچه كه مرحوم شيخ انصارى (رحمه الله) در كتاب «فرائد الاصول» به ايشان نسبت مىدهند، مبنى بر اينكه ايشان مرجحات جهت صدورى را بر ساير مرجحات مقدم كرده است، يعنى مسئلهى مخالفت با عامه (مرجح جهتى/ جهت صدورى) را كه به جهت تقيّه صادر شده باشد را، بر موافقت با كتاب (مرجح مضمونى) مقدّم داشته است.
اصل عبارت ايشان در كتاب «الفوائد الحائرية» چنين است:
«بل المستفاد من الاخبار المتواترة أنّ العرض على الكتاب مقدّم على جميع التّراجيح و معتبر مطلقاو كذا الكلام فى مخالفة العامّة، سيّما مع التعليلات الواردة بأنّ الرّشد فى خلافهم و أنّهم ما هم من الحقيقة فى شىءإلى غير ذلك». [٣] آنچه از اخبار متواتر بدست مىآيد اين است كه عرضه بر قرآن مقدم بر همهى مرجحات است و به صورت مطلق معتبر است و مخالفت با عامه نيز چنين است مخصوصاً با توجه به علتهاى وارده درباره اينكه صحت عمل، در مخالفت با آنهاست و اينكه آنها هيچ حقيقت و واقعيتى ندارد و ديگر موارد در اين زمينه.
- مرحوم ميرزاى نائينى (رحمه الله): در «رسالةفى التزاحم و الترتيب»، ايشان نيز
[١]. مرجح جهتى، عبارت است از امورى كه علل و انگيزههاى صدور حديث را روشن مىسازد؛ به بيان ديگر، عواملى است كه جهت صدور يك حديث را تقويت كرده و آن را به حق نزديكتر و از باطل دورتر مىگرداند، مانند مخالف بودن دليل با ديدگاه عامه به سبب صدور آن از باب تقيّه. (ر. ك. به: اصول الفقه، محمد رضا مظفر (رحمه الله)، ج ٢، ص ٢٢٩)
[٢]. محمد باقر بن محمد أكمل بن محمد صالح اصفهانى، بهبهانى، حائرى، معروف به وحيد بهبهانى و استاد اكبر (رحمه الله) (١١١٧- ١٢٠٦، ١٢٠٥ ه-).
[٣]. ر. ك. به: الفوائدالحائرية، آيت الله وحيد بهبهانى (رحمه الله)، الفائدة الاحدى و العشرون، صفحه ٢٢٠.