قرينه‌اى براى تصرف در روايت «زرارة و محمد بن مسلم» نمى‌شود؛ بلكه مسئله، عكس آن است يعنى ظهور كلمه‌ى «شيئاً» در محروميّت مطلق زوجهاز عين زمين و قيمت آن- قوى‌تر از ظهور روايات مفصله است؛ البته در صورتى كه قائل شويماين روايات در خصوص محروميّت زوجه از عين عقار است.

چهارمين اشكال از محقق شعرانى (رحمه الله) در رد فتواى مشهور

بعد از بيان اشكالات فقيه معاصر- دام عزه- مناسب است به كلام محقق شعرانى (رحمه الله) بپردازيم، چه اينكه ايشان، كلام سيّد مرتضى (رحمه الله) را در بعضى از موارد بر نظر ديگران ترجيح داده است؛ حاصل كلام مرحوم شعرانى (رحمه الله) كه در ذيل روايات حرمان بيان شده، اين است كه:

«اكثر اراضى به ويژه اراضى عراق و اراضى مشابه آن‌ها از اراضى «مفتوحة عنوة» [١] و ملى بودهوملك همه مردم است و آثار حقوقى بر آن‌ها مترتب است و عدم ارث در آن‌ها، از نوع عدم ارث از عين است و به دليل ديگر، با ثبوت قيمت منافاتى ندارد». [٢] ايشان در ادامه مى‌فرمايند:

فتواى مشهور در حرمان زوجه از عين و قيمت در اراضى «مفتوحة عنوة» مسلم است؛ امّا در غير اراضى «مفتوحة عنوة» قول سيّد مرتضى (رحمه الله) ارجح و اولى است؛ زيرا با ظاهر «قرآن كريم» موافق است.

به عبارت ديگر ايشان مى‌فرمايد:

مفاد آيه حكايت از عموميّت ارث زوجه از عين جميع تركه زوج دارد كه به مقتضاى روايات تخصيص مى‌خورد؛ حال اگر در تخصيص شك حاصل شود، در اين‌

[١]. به زمين آبادى گفته مى‌شود كه در صدر اسلام در دست كفار بوده و بواسطه‌ى جنگ توسط لشگر مسلمانان فتح شده باشد؛ چنين زمينى تا ابد ملك عموممسلمين است.

[٢]. ر. ك. به: تصحيح و تعليق الوافى، شعرانى (رحمه الله)، ج ١٣، ص ٧٧٩.