ارث زوجه - دانش، محمدحسن - الصفحة ١٥٤
- محمد بن سناندر رجال «كامل الزيارات» [١] و «تفسير على بن ابراهيم قمى» [٢] داراى توثيق عام است.
- برخى ديگر از متأخّرين، همچون مرحوم سيّد بن طاووس (رحمه الله) و مرحوم شيخ حر عاملى (رحمه الله) «محمد بن سنان» را توثيق نمودهاند.
\* نظر مختار
- به نظر مىرسد، توثيق مرحوم شيخ حر عاملى (رحمه الله) قابليت معارضه با تضعيف جناب شيخ طوسى (رحمه الله) و مرحوم شيخ نجاشى (رحمه الله) ندارد؛ اگر چه اعتقاد بر اين است كه:
١. توثيقات متأخّرين همانند توثيقات متقدّمين داراى اعتبار است؛
٢. در صورتى كه توثيق عام، معارض با جرح خاصى نباشد در توثيق، كفايت مىكند.
- بنابراين با توجه به مطالب پيش گفته «محمد بن سنان»، قابل اعتماد نيست.
\* نظر محقق بروجردى (رحمه الله) دربارهى اين روايت
محقق بروجردى (رحمه الله) معتقد است كه كسى كه با لحن و الفاظ روايات وارده از ائمه معصومين (ع) ارتباط دارد متوجه مىشود كه اين روايت خود گوياى اين مطلب است كه از امام (ع) نيست؛
به عبارت ايشان توجه فرماييد:
«و هذه الرواية تنادى بأعلى صوتها انّها ليست بهذه الالفاظ من الامام (ع) كما يعرف ذلك من كان له أدنى بصيرة فى ألفاظ الاحاديث المنقولة عنهم (ع)» [٣]
[١]. كاملالزيارات/ كامل الزيارة/ جامع الزيارات/ الزيارات، قمى، ابنقولويه، ابوالقاسم جعفربن محمدبن جعفربن موسى بن مسرور بن قولويه قمى (رحمه الله) (م ٣٦٧ هق)
[٢]. تفسير قمى، على بن ابراهيم بن هاشم قمى.
[٣]. ر. ك. به: تقريرات ثلاث، آيت الله بروجردى (رحمه الله)، ص: ١١٢.