ارث زوجه - دانش، محمدحسن - الصفحة ٣٩٩

محصول در آن باشد و چه محصول در آن نباشد.

\* ملاحظه‌يسوم: در مباحث گذشته بيان گشت كه:

- اولًا: تمامى قرائن چهارگانه به ويژه قرينه اول باطل است؛

- ثانياً: كلمه‌ى «الا» در اينجا براى استثنابكار نرفته، بلكه در ما نحن فيه به معناى «غير» است.

هفتمين قسمت از اشكال سوم بعض الفقهاء

بعد از اينكه فقيه معاصر- دامت بركاته- كلامى را به عنوان «حاصل بحث» مطرح فرمودند، در ادامه از كلام خود «استدراك» نموده و مى‌فرمايند:

بله، رواياتى وجود دارد كه تنها به ذكر «عدم ارث زوجه از عقار و زمين» اكتفا نموده و «تفصيل» و «استثنايى براى قيمت بناء» و «مانند آن» در نظر نگرفته‌اند، مانند صحيحه‌ى «زرارة بن أعين و محمد بن مسلم» [١] كه از ظاهر اطلاق لفظ «شئياً»، «نفى ارث زوجه از قيمت زمين»، بدست مى‌آيد.

نكته قابل توجه اينكه، مطمئناً اين روايت، «تقطيعى از روايات مفصله در باب» است و روايت مستقلى نيست؛ زيرا روات آن يكى هستند كه از معصوم (ع) نقل نموده‌اند و اگر ما از ظاهر رواياتِ تفصيل، بفهميم كه مقصود محروميّت زوجه از ارث «عين زمين» است نه از «قيمت زمين»؛ خود اين مطلب به تنهايى، قرينه‌اى است بر اراده همان معناى عدم ارث زوجه از زمين؛ خصوصاً آنچه از ظاهر روايت «عبد الملك بن أعين» [٢] مبنى بر عدم ارث از خانه و زمين فهميده مى‌شود، لكن اشكالى در ارث همسران از «قيمت بناء خانه‌ها» نيست.

بنابراين، مقصود از «عدم ارث زنان»، «عدم ارث آنان از اعيان» است؛ ولى اين ظهور، امكان مقاومت با ظاهر «قرآن كريم» را نداردكه در حفظ سهم «ربع» و «ثمن»

[١]. «النِّسَاءُ لَا يَرِثْنَ مِنَ الْأَرْضِ وَ لَا مِنَ الْعَقَارِ شَيْئاً» ر. ك. به: وسائل الشيعة، شيخ حر عاملى (رحمه الله)، ج ٢٦، ص ٢٠٧

[٢]. «عَنْ أَحَدِهِمَا قَالَ لَيْسَ لِلنِّسَاءِ مِنَ الدُّورِ وَ الْعَقَارِ شَىْ‌ءٌ» ر. ك. به: وسائل الشيعة، شيخ حر عاملى (رحمه الله)، ج ٢٦، ص ٢٠٩.