ارث زوجه - دانش، محمدحسن - الصفحة ٢٥٦

دو راه براى تفصيل بين ذات ولد و غير ذات ولد

نكته‌ى مهمى كه در اين فصل به آن خواهيم پرداخت، بررسى نظر مفصلين بين ذات ولد و غير ذات ولد است كه عمدتاً از دو راه استفاده كرده‌اند:

\* راه اول، تمسّك به مقطوعه‌ى ابن اذينة؛

اين راه كه در فصل حاضر به آن خواهيم پراخت همان تمسك به طائفه سوم روايات يعنى روايت دوم باب هفتم از ابواب «ميراث الازواج» كتاب «وسائل الشيعة» است كه صرفاً در يك روايت مقطوعه، بنام «مقطوعه ابن اذينة» خلاصه مى‌گردد؛ مستدلين به اين مقطوعه، روايات دالّ بر حرمان را برموردى كه زوجه غير ذات ولد است تقييد مى‌زنند.

\* راه دوم، تمسك به مسئله‌ى انقلاب نسبت. [١]

اين راه كه در پيوست چهارم همين فصل به تفصيل، پيرامون آن بحث خواهيم كرد؛ راه دومى است كه مستدلين به وجود فرق بين ذات ولد و غير ذات ولد به آن استناد كرده‌اند؛ حال بحث پيرامون صحت اين نظريه و يا عدم آن را به محل خود موكول مى‌نماييم.

اما اكنون، شايسته است به بررسى راه اول بپردازيم.

بررسى راه اول، تفصيل بين زوجه ذات ولد و غير ذات ولد

همان‌طور كه در بررسى اولين روايت باب هفتم بيان شد عنوان اين باب كه در «ابواب ميراث الازواج» كتاب «وسائل الشيعة» آمده، چنين است‌:

«بَابُ أَنَّ الزَّوْجَ يَرِثُ مِنْ كُلِّ مَا تَرَكَتْ زَوْجَتُهُ وَ كَذَا جَمِيعُ الْوُرَّاثِ وَ كَذَا الزَّوْجَةُ الَّتِى لَهَا مِنْهُ وَلَدٌ» [٢]

باب ارث زوجه از تمام ما ترك زوجه و همين‌طور همه‌ى وراث و همچنين‌

[١]. اساس اين راه توسط مرحوم آيت الله سيّد محمد بحرالعلوم (رحمه الله) پى‌ريزى شده است. ر. ك. به: بلغة الفقيه، بحرالعلوم (رحمه الله)، ج ٣، ص ٩٩

[٢]. ر. ك. به: وسائل‌الشيعة، شيخ حر عاملى (رحمه الله)، ج ٢٦، ص ٢١٢.