ارث زوجه - دانش، محمدحسن - الصفحة ٤٠٦

فرقى بين زوجه و ساير ورثه نيست و حال آنكه به طور قطع و مسلم، وارث بودن ساير ورثه- غير از زوجه- از روايات و ادله ديگر استفاده مى‌شود.

مناقشه دوم بر اشكال چهارم‌

اين نظر مرحوم شعرانى (رحمه الله) كه فرمودند: «كلام مشهور در اراضى «مفتوحة عنوة» مسلم است و در غير اراضى «مفتوحة عنوة»، كلام سيّد مرتضى (رحمه الله) ارجحيت دارد» قابل توجيه نيست؛ زيرا مشهور و سيّد مرتضى (رحمه الله) بين زمين مفتوحه و غير آن فرقى قائل نشدند؛ پس فرق گذارى در اين مقام و از اين جهت، صحيح نيست.

مناقشه سوم بر اشكال چهارم‌

\* اولًا: دلالت روايات بر محروميّت از «عين» و «قيمت» به خاطر «سكوت امام (ع)» نيست؛ بلكه به خاطر وجود، كلمه «شى‌ء» در روايات است كه مانند تصريح است.

به عبارت ديگر: استفاده از تعبير «شيئاً» همانند «صراحت حرمان زوجه از عين زمين و قيمت آن»، است؛ به هر روى بواسطه اين اشكال، ناتمام بودن نظريه مرحوم شعرانى (رحمه الله) نيز روشن مى‌گردد.

\* ثانياً: تعابير كلى و عامى كه در روايات وجود دارند مانند تعابير: «تُرْبَةِ دَار أَوْ أَرْض‌» [١] يا تعبير جامع‌ «الْأَرْضُ وَ الْعَقَارَاتُ‌» [٢] و همچنين تعبير «قُرَى» [٣] و

«ضياع» [٤] همه، دلالت بر اين مطلب دارند كه مقصود ائمه (ع) زمين‌ «مفتوحة عنوة» نبوده است؛ بلكه كلام آن ذوات مقدسه (ع)، بر محور «قضيه‌ى‌

[١]. اين تعبير در روايات پنجم و پانزدهم آمده است.

[٢]. اين تعبير در روايات سوم و چهارم آمده است.

[٣]. اين تعبير در روايات اول و دوازدهم آمده است.

[٤]. اين تعبير در روايت سيزدهم آمده است ..