ارث زوجه - دانش، محمدحسن - الصفحة ٢٣٦
كردهاند، و اداى دين (آنها). و براى زنان شما، يك چهارم ميراث شماست، اگر فرزندى نداشته باشيد و اگر براى شما فرزندى باشد، يك هشتمشمال آنهاست بعد از انجام وصيتى كه كردهايد، و اداى دين و اگر مردى بوده باشد كه كلاله [خواهر يا برادر] از او ارث مىبرد، يا زنى كه برادر يا خواهرى دارد، سهم هر كدام، يك ششم است (اگر برادران و خواهران مادرى باشند) و اگر بيش از يك نفر باشند، آنها در يك سوم شريكند پس از انجام وصيتى كه شده، و اداى دين بشرط آنكه (از طريق وصيت و اقرار به دين،) به آنها ضرر نزند. اين سفارش خداست و خدا دانا و بردبار است. [١] همانطور كه روشن است، اين آيه شريفه «دو بخش» دارد:
بخش اول آيه، در بيان ارث زوج از زوجه
فَإِنْ كانَ لَهُنَّ وَلَدٌ فَلَكُمُ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْنَ
قسمت اول اين آيه، در مقام بيان ارث زوج از زوجه بوده و مىفرمايد: مرد نيمى از اموال همسر خود را در صورتى كه او (يعنى آن زن) فرزندى نداشته باشد به ارث مىبرد، ولى اگر فرزند و يا فرزندانى داشته باشد- حتى از شوهرى ديگر- شوهر تنها يك چهارم مال را به ارث مىبرد مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصِينَ بِها أَوْ دَيْنٍ.
در ادامه نيز تأكيد مىفرمايد: اين يك چهارم بعد از پرداخت بدهىهاى زوجه و انجام وصيتهاى مالى او خواهد بود، چنانكه مىفرمايد
مجدداً به بخش اول آيه توجه فرماييد:
وَ لَكُمْ نِصْفُ ما تَرَكَ أَزْواجُكُمْ إِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُنَّ وَلَدٌ فَإِنْ كانَ لَهُنَّ وَلَدٌ فَلَكُمُ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْنَ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصينَ بِها أَوْ دَيْنٍ [٢]
بخش دوم آيه، در بيان ارث زوجه از زوج
قسمت دوم آيه، در مقام ارث زوجه از زوج بوده و مىفرمايد: امّا ارث زنان از
[١]. ترجمه آيت الله ناصر مكارم شيرازى دامت بركاته
[٢]. سوره مباركه نساء، آيه شريفه ١٢.