ارث زوجه - دانش، محمدحسن - الصفحة ١٨٤

\* آيا صنعت استدلال عمل ديگرى غير از «تقييد» و «تخصيص» اقتضا دارد؟

از اين رو، براى پاسخ به سؤالات فوق بهترين و اساسى‌ترين تقسيم از روايات، تقسيم آن‌ها به دو نوع يا دو دسته‌اى است كه در تقسيم اول بيان آن گذشت، يعنى تقسيم به دسته «عام» و «خاص»؛ لذا در آنجا بيان شد كه، تقسيم اول روايات چنين است:

١. تقسيم يك دسته از روايات، به رواياتى كه «عموميّت حرمان» را مى‌رسانند، يعنى رواياتى كه مى‌گويند: «زوجه از مطلق زمين، ارث نمى‌برد». يا همان قول مشهور بين قدما و متأخّرين.

و:

٢. تقسيم يك دسته از روايات، به رواياتى كه «خصوصيّت حرمان» را مى‌رسانند، يعنى رواياتى كه مى‌گويند: «زوجه از زمين خانه، ارث نمى‌برد». يا همان قول شيخ مفيد (رحمه الله) ومرحوم ابن ادريس (رحمه الله).

بررسى تعداد روايات «خاص» و «عام» در ميان روايات هفده‌گانه‌

الف: تعداد روايات خاص در ميان هفده روايت‌

«وسائل الشيعة» روشن است كه خاص بودن به اين معناست كه: «زوجه فقط از زمين مسكونى محروم است ولى از ساير زمين‌ها ارث مى‌برد»؛ اين «سه» عنوان عبارتند از:

١. عنوان «رِباع»:

اين عنوان، در حديث «دوم» آمده بود كه فرمودند: «تَرِثُ الْمَرْأَةُ الطُّوبَ وَ لَا تَرِثُ مِنَ الرِّبَاعِ شَيْئاً» و بيان شد كه «رباع» به معناى منزل مسكونى است.

٢. عنوان «عَقَارِ الدُّور»:

اين عنوان، در حديث «هفتم» آمده بود كه فرمودند: «لَا تَرِثُ النِّسَاءُ مِنْ عَقَارِ الدُّورِ شَيْئاً» در اين روايت امام (ع) مى‌فرمايد: «زوجه از زمين خانه‌ها ارث نمى‌برد».