روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٦٥ - ترجمه

فروخواهند گذاشتن چون گوسفند بى‌شبان و چهار پاى بى‌فسار تا آنجا رود كه او خواهد و چرا كند چنان كه خواهد.

أَ لَمْ يَكُ نُطْفَةً مِنْ مَنِيٍّ يُمْنىٰ ،أو نه پاره‌اى آب بوده است از آب منى كه آن را بيرون آرند؟و گفتند:«يمنى»أى يقدّر،كه آن را به اندازه كنند.و ابو عمرو و يعقوب و حفص و مفضّل عن عاصم خواند [١]:«يمنى»به«يا»رجوعا بها إلى المنىّ،و باقى قرّاء به«تاء»تأنيث رجوعا بها إلى النطفة.

ثُمَّ كٰانَ عَلَقَةً ،آنگه خونى [٢]ستبر شده بود نوسنده [٣]،من قولهم:علق بالشيء إذا تعلّق به. فَخَلَقَ فَسَوّٰى ،أى خلقه[٢٧-ر]و سوّاه،بيافريد او را و خلقت او راست كرد [٤]و از او دو جفت بيافريد نر و ماده،و زن و مرد.

أَ لَيْسَ ذٰلِكَ بِقٰادِرٍ عَلىٰ أَنْ يُحْيِيَ الْمَوْتىٰ ،آن خدايى كه بر اين قادر باشد، قادر نباشد كه مردگان را زنده كند؟چون بر ابتدا قادر است،اولى‌تر كه بر اعادت قادر بود.

البراء بن عازب [٥]گفت چون اين آيت آمد،رسول-عليه السلام-گفت:

سبحانك و بلى. سعيد جبير گفت از عبد اللّه عبّاس [٦]:هركه او سورة الاعلى خواند بايد تا بگويد:سبحان ربّى الاعلى،اگر امام باشد اگر جز امام.و آن‌كس كه سورة القيامة خواند،به آخر سورت چون بخواند: أَ لَيْسَ ذٰلِكَ بِقٰادِرٍ عَلىٰ أَنْ يُحْيِيَ الْمَوْتىٰ ،بايد تا بگويد:سبحانك اللّهم بلى،اگر امام باشد و اگر جز امام.