روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٥٤ - ترجمه

نباشد تفسير قرآن كردن الّا به نصّى از رسول-عليه السلام-لقوله: ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنٰا بَيٰانَهُ .

كَلاّٰ بَلْ تُحِبُّونَ الْعٰاجِلَةَ [١] ،گفت بر سبيل ردع و زجر كافران را:«كلاّ».

آنگه بيان كرد كه:ايشان منافع عاجل دوست مى‌دارند و آخرت و عمل او و ساز و اهبت او رها كرده‌اند [٢]،و اين بر سبيل وعظ و زجر گفت.

آنگه گفت [٣]اهل[٢٢-ر]آخرت را به دو قسمت فرونهاد،گفت:

وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ نٰاضِرَةٌ، إِلىٰ رَبِّهٰا نٰاظِرَةٌ ،رويهايى [٤]باشد تازه به خداى نگران،و اين صفت اهل بهشت است كه رويهاى ايشان نكو و تازه باشد تا فريشتگان بدانند كه ايشان اهل ثوابند.

كوفيان و مدنيان«تحبّون»و«تذرون»خواندند به«تا»ى خطاب و باقى قرّاء به«يا»خواندند على الخبر عن الغائب [٥].و«و النضرة»و«و النّضارة»و البهجة و الطلاقة نظاير،و نضر [٦]وجهه ينضر [٧]نضارة و نضّر اللّه وجهه،أى حسنه،و منه

قول النبي-عليه السلام: نضّر اللّه امرءا سمع مقالتي فوعاها.

إِلىٰ رَبِّهٰا نٰاظِرَةٌ ،مشبّهه و اشاعره به اين آيت تمسّك كردند بر اثبات رؤيت و گفتند:آيت دليل آن مى‌كند كه خداى را ببينند براى آن‌كه«نظر»چون به«الى» متعدّى باشد فايدۀ رؤيت دهد و بر اين بيتى آوردند-و هو:

نظرت الى من زيّن اللّه وجهه فيا نظرة كادت على عاشق تقضي [٨]
و جواب از اين آن است كه«نظر»در كلام عرب بر وجوه است.از جمله وجوه و اقسام [٩]هيچ [١٠]نيست كه فايدۀ رؤيت مى‌دهد [١١]،نظر آيد به معنى تقليب