روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٦٩ - ترجمه

افتد،آنچه در ميان شعاع آفتاب ببينند از دنه [١]،آن را ذرّه خوانند.و گفتند:ذرّه عبارت است از جزوى كه متجزّى نشود.

و در خبر است كه سعد بن وقّاص [٢]دو خرما[١٦٦-پ]به سايلى داد.او رد كرد.سعد [٣]گفت:ويحك!خداى از [٤]مثقال ذرّه‌اى قبول مى‌كند،تو از من دو خرما قبول نمى‌كنى،و آن را مثاقيل ذرّات در او باشد! المطّلب بن حنطب [٥]روايت كرد كه:رسول-عليه السلام-اين آيت در مجلسى بخواند كه در آنجا اعرابى‌اى بود.اعرابى گفت:يا رسول اللّه:مثقال ذرّه‌اى [٦]؟ گفت:بلى،برخاست و مى‌گفت:وا سوأتاه،واى رسوائيا-و مى‌گريست!رسول -عليه السلام-گفت:اعرابى را دلش از ايمان با خبر است.

حسن بصرى گفت:صعصعه-عمّ فرزدق-نزديك رسول-عليه السلام- رفت.رسول-عليه السلام-اين سورت بر خواند.چون به آخر رسيد،صعصعه گفت:حسبي من القرآن ما سمعت لا ابالي بعد هذه الآية ان لا اسمع من القرآن شيئا،گفت:مرا از قرآن اين آيت بس است اگر نيز نشنوم [٧]روا باشد [٨].و شاعر گفت:

انّ من يعتدي و يكسب إثما وزن مثقال ذرّة سيراه
و يجازى بفعله الشّرّ شرّا و بفعل الجميل أيضا جزاه
هكذا قوله تبارك ربّي في اذا زلزلت و جلّ ثناه [٩]