روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٥٤ - ترجمه
وَ صٰاحِبَتِهِ وَ بَنِيهِ ،وزن و فرزندانش،يعنى شفقۀ خويش [١]و رحم ميان ايشان بر جاى نباشد ازآنجا كه به خويشتن مشغول باشند.و گفتند:براى آنكه ترسند از مطالبت[٦٨-ر]تبعاتى و مظالمى كه از ميان ايشان باشد.و گفتند:
براى آنكه دانند كه ايشان يكديگر را غناى نكنند از خداى تعالى.
قتاده گفت:از حسن بصرى كه گفت:اوّل كس كه از پدر بگريزد ابراهيم باشد،و اوّل كس كه از فرزند بگريزد نوح باشد،و اوّل كس كه از زن بگريزد نوح باشد و لوط،و اوّل كس كه از برادر بگريزد هابيل بن آدم باشد كه از قابيل بگريزد.
و بعضى مفسّران گفتند آيت در اينان آمد.
لِكُلِّ امْرِئٍ مِنْهُمْ يَوْمَئِذٍ شَأْنٌ يُغْنِيهِ ،[هركسى را از ايشان كارى افتاده باشد كه او به آن مشغول بود و به ديگرى نپردازد،و اين آيت دليل قول اوّل مىشود،و نيز ظاهر آيت به آن لايق است.و مفسّران گفتند:معنى«يغنيه»يشغله باشد بدلالة قول الشّاعر:
سيغنيك حرب بني مالك
عن الفحش و الجهل فى المحفل
ابن محيصن [٢]در شاذّ خواند:«شأن يغنيه»به فتح«يا»و«غين» [٣]معجم.
عطاء بن يسار گفت از سوده جفت رسول اللّه شنيدم كه رسول-صلّى اللّه عليه و آله- گفت:
يحشر الناس حفاة عراة غرلا يلجمهم العرق و يبلغ شحوم الاذان [٤]،روز قيامت خلقان را حشر كنند پاى برهنه و تن برهنه و ختنهناكرده،عرق لگام در دهن ايشان كند و تا به گوش ايشان برسد.سوده گفت:يا رسول اللّه!چون برهنه باشند در عورت يكديگر نگرند؟رسول-صلّى اللّه عليه و آله-گفت:آن روز به آن نپردازند كه در عورت يكديگر نگرند،آنگاه اين آيت بر خواند: لِكُلِّ امْرِئٍ مِنْهُمْ يَوْمَئِذٍ شَأْنٌ يُغْنِيهِ ] [٥].
[١] .كا،آد،گا:شفقت خويشى.
[٢] .آج،كا:ابن محيص.
[٣] .آج+با،(شايد كه«نا»؟)
[٤] .كا،آد،گا:شحمة آذانهم.
[٥] .شائبه افتادگى در اساس بمقدار يك صفحه مىرفت،بنا بر اين تفسير آيه از آد آورده شد كه با ديگر نسخه بدلها بجز آج همخوانى دارد.