روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٦٢ - ترجمه

باشد،يعنى [١]يلوي مطاه،پشت مى‌پيچيد [٢]در تبختر كردن.و گفتند:اصله يتمطّط،أى يتمدّد و المدّ و المطّ،و لكن يك«طا»را بدل كرد به«يا»تا اين حرف مكرّر نشود،و مثله قولهم:خرجنا نتلعّى،و الأصل نتلعع أى نجنى اللعاع.و «اللعاع»به پارسى هنجيمك [٣]باشد.و«تمطّى»آن بود كه مردم چون[٢٥-پ]از خواب برخيزد [٤]بر تهزّز آيد و خويشتن بركشد [٥].

در خبرى آمد كه رسول-عليه السلام-گفت:

اذا مشت امتى المطيطاء و خدمتهم الروم و فارس سلط بعضهم على بعض ،گفت:چون امّت من[در] [٦]رفتن تبختر كنند و روم و پارس ايشان را خدمت كنند،وقت آن باشد كه ايشان را بر يكديگر مسلّط كنند.

راوى خبر گفت:من پرسيدم از ابن نجيح [٧]كه:«مطيطاء»چه باشد؟گفت:

رفتن به تبختر،چنان كه خداى تعالى گفت: ثُمَّ ذَهَبَ إِلىٰ أَهْلِهِ يَتَمَطّٰى .

أَوْلىٰ لَكَ فَأَوْلىٰ، ثُمَّ أَوْلىٰ لَكَ فَأَوْلىٰ ،اين تهديد و وعيد است،اين لفظ موضوع است اين معنى را،قالت الخنساء:

هممت بنفسي كلّ الهموم فأولى لنفسي اولى لها
و قال آخر:

يا ويس لو نالتك أرماحنا كنت كمن تهوي به الهاوية
العبنا عيناك عند القضاء اولى فأولى لك ذا واقية
بعضى علما گفتند معنى آن است كه:تو اولى‌ترى به اين عذاب.عرب اين كسى را گويد كه او را بلايى رسد كه مستحقّ آن بود،و گفتند:كسى را گويند كه