روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٦١ - ترجمه

و قد ارقت لهم بات يطرقني و النفس ذات حزازات و طراق [١][٢٥-ر].

مستخذيا لقراه [٢]حين ارقني ليل التّمام اقاسيه على ساق
أى على شدة و تعب.

يكى از صحابه گفت:هيچ منزل فظيع‌تر از گور نباشد كه اوّل منزلى است از منازل آخرت و آخر منزلى است از منازل دنيا.

يحيى معاذ گفت:چون بنده را در گور نهند،چهار فريشته [٣]بيايند يكى بر سرينان او [٤]بايستد،و يكى بر پاينان [٥]و يكى بر راست و يكى بر چپ.فريشته [٦]سرينان [٧]گويد:اجل حاضر آمد و أمل باطل شد،و آنچه بر راست بود گويد:اموال رفت و اعمال ماند.و آن‌كه بر چپ بود گويد:أشغال رفت و وبال ماند،و آن‌كه به پاينان [٨]بود گويد:خنك تو را اگر كسب [٩]حلال بوده است و به خدمت خداوند ذوالجلالت [١٠]أشغال بوده است.

إِلىٰ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَسٰاقُ ،با خداى تو بود آن روز مرجع و مال خلق و راندن ايشان.فريشتگان خلقان را مى‌دانند به [١١]آنجا كه فرمايند ايشان را.

فَلاٰ صَدَّقَ وَ لاٰ صَلّٰى ،گفت:نه تصديق كرد و نه ايمان آورد و نه نماز كرد.

مفسّران گفتند:مراد أبو جهل است.

وَ لٰكِنْ كَذَّبَ وَ تَوَلّٰى ،و لكن تكذيب كرد و بر گرديد.

ثُمَّ ذَهَبَ إِلىٰ أَهْلِهِ يَتَمَطّٰى ،آنگه روى به خانه نهاد تكبّركنان و تبختر كنان.

زيد أسلم گفت:بنو مخزوم چنين رفتندى.و اصل كلمه از«مطا»ست و آن پشت