روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٤٩ - ترجمه

و لو أنّ لقمان الحكيم تعرّضت لعينيه مىّ سافرا كاد يبرق
أى يتحيّر.و به معنى فتح البصر،كه چشم فراخ بر كند [١]نيز آمده است، في قوله: [٢]

لمّا اتانى ابن عمير راغبا أعطيته عيساء منها فبرق
أى فتح عينيه.

وَ خَسَفَ الْقَمَرُ ،[و] [٣]ماه گرفته شود و نور او برود.ابن كيسان گفت:يعنى ناپيدا شود من قوله: فَخَسَفْنٰا بِهِ وَ بِدٰارِهِ الْأَرْضَ [٤]،و ابو حياة در شاذّ خواند:

«خسف»،على الفعل المجهول،يعنى ماه را نور بستانند.

وَ جُمِعَ الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ ،[و] [٥]آفتاب و ماه را جمع كنند.در خبر هست كه آفتاب و ماه را جمع كنند بر صورت [٦]دو گاف [٧]سياه بى‌نور.

و در قرائت عبد اللّه مسعود چنين است كه:و جمع بين الشمس و القمر، و گفتند معنى آن است كه:مشترك شوند در آن‌كه نورشان برود.

عطاء بن يسار گفت:هر دو را جمع كنند و در دريا افگنند،آب از مجاورت ايشان آتش شود،فذلك قوله: وَ إِذَا الْبِحٰارُ سُجِّرَتْ [٨].

يَقُولُ الْإِنْسٰانُ يَوْمَئِذٍ أَيْنَ الْمَفَرُّ ،آدمى گويد-يعنى عدىّ-كه:گريختن‌گاه كجاست تا از هول اين روز بگريزم [٩].

كَلاّٰ ،يعنى دور است اين حديث و نباشد. لاٰ وَزَرَ ،مهرب و ملجائى [١٠]نبود.

حسن گفت:«وزر»كوه باشد،ازآنجا كه عرب چون خوفى رسد ايشان را،گويند:الوزر يعنون الجبل،قال الشّاعر[٢٠-ر]: