روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٤٥٥ - ترجمه

قوله: تَبَّتْ يَدٰا أَبِي لَهَبٍ ،مفسّران گفتند:سبب نزول اين سورت آن بود كه چون خداى تعالى اين آيت فرستاد: وَ أَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ [١]،رسول-عليه السّلام- كس فرستاد و فرزندان عبد المطّلب را بخواند.و گفتند:بر منبر آمد و گفت:يا صباحاه،به منزلۀ مستغيثى.مردم بر او جمع شدند بسيار [٢]،گفتند:چه رسيد تو را؟ گفت:يا بني عبد المطّلب،يا بني عبد مناف،يا بنى هاشم،يا بني فهر!اگر من گويم شما را كه در زير اين كوه لشكرى فرود آمد بر شما،غارت خواهد كردن،مرا باور دارى [٣]؟گفتند:آرى.گفت:من انذار مى‌كنم شما را به عذابى سخت و آن عذاب دوزخ است.ابو لهب گفت:تبّا لكم اذا دعوتموني سائر اليوم،امروز همه روز [٤]براى اين خواندى [٥]!خداى تعالى ردّ بر او اين سورت فرستاد،گفت:«تباب» و خسار و هلاك و زيان او دستهاى ابو لهب راست و او را.و اضافت تباب [٢٠٣-پ]با دست او براى آن كرد كه تولّاى فعل به آلت دست كنند،و مثله قوله: بِمٰا قَدَّمَتْ يَدٰاكَ [٦]،و گفتند:«يد»صله است و المعنى تبّ هو،تقول العرب:

يد الدّهر و يد الرزايا،قال الشّاعر:

لمّا اكبت يد المنايا عليه نادى الا مجير
و قيل:اراد تبّت ذات يده،أى ماله و ملكه،يقال:فلان قليل ذات اليد، أى قليل المال على حذف المضاف و اقامة المضاف إليه مقامه.و قول اوّل معتمد است لموافقة الظّاهر.و«تباب»خسار و خيبت و هلاك باشد،تقول العرب:تبّا له،قال الشّاعر في مخذول خذله اصحابه:

لقد خلّوك و انصدعوا فما عطفوا و لا رجعوا