روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٤٥١ - ترجمه

و امّا هبيرة المخزومىّ آنجا بماند به نجران بر كفر،و امّ هانى زن او بود اسلام آورد و از او بريده شد چون از اسلام او خبر يافت،گفت:

أ شاقتك هند ام اتاك سؤالها كذاك النّوى اسبابها و انفتالها [١]
اين طرفى است از فتح مكّه [٢].حق‌تعالى گفت:ياد كن اى محمّد چون نصرت و يارى خداى بيامد،و فتح معروف و مشهور كه فتح مكّه بود.و«لام»در او تعريف عهد است. عرب چون فتح مكّه بشنيدند،گفتند:چون محمّد اهل حرم را منقاد كرد،و ايشان را از اصحاب الفيل نگاه داشتند،دليل آن است كه او حقّ است و صادق است.ازاين‌پس كس طاقت او ندارد [٣].مى‌آمدند فوج فوج و ايمان مى‌آوردند،فذلك قوله: وَ رَأَيْتَ النّٰاسَ يَدْخُلُونَ فِي دِينِ اللّٰهِ أَفْوٰاجاً .

عكرمه و مقاتل گفتند:مراد به«ناس»اهل يمن‌اند.عبد اللّه عبّاس گفت:

چون اين سورت فرود آمد،رسول-عليه السلام-گفت:

الله اكبر جاء نصر اللّه و الفتح و جاء أهل اليمن رقيقة قلوبهم ليّنة طاعتهم الايمان يمان و الحكمة يمانية.

ابو عمّار روايت كرد،گفت:من همسايۀ جابر عبد اللّه انصارى بودم،در نزديك او شدم.مرا پرسيد از احوال مردمان.من مى‌گفتم آنچه ديده و دانسته بودم از فرقت و اختلاف ايشان.او بگريست و گفت،از رسول-عليه السلام-شنيدم [٢٠٢-ر]كه گفت:مردم در دين خدا آيند فوج فوج و از دين بيرون شوند فوج فوج.

و گفتند:يكى از محبّان [٤]در نزديك معاويه شد.معاويه گفت:قرآن چيزى دانى؟گفت:الكثير الطيب.گفت:بخوان تا بشنوم.گفت: