روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٤٣٠ - ترجمه
و شاعر گويد در اين باب [١]:
يا صاحب الحوض من يدانيكا
و انت حق [٢]حبيب باريكا
سعيد جبير و مجاهد گفتند:«كوثر»خير باشد.حسن بصرى گفت:مراد قرآن است،سماه الله كوثرا لكثرة منافعه.عكرمه گفت:نبوت است و كتاب.
ابو بكر عياش گفت و يمان بن رباب:كثرت امت است.
از صادق-عليه السلام-روايت كردند كه او گفت:شفاعت امت است، و هم از او روايت كردند كه او گفت:تيسير قرآن است و تخفيف شرايع.
هلال بن يساف گفت:قول لا اله إلا الله محمد رسول الله است،و گفتند:
فقه در دين است،و گفتند:پنج نماز است.و اهل علم برآن دو قول پيشيناند [٣]از حوض و كثرت اهل البيت،و حوض،حوض رسول است و ساقى حوض اميرالمؤمنين على است في قوله: وَ سَقٰاهُمْ رَبُّهُمْ شَرٰاباً طَهُوراً [٤].زين العابدين -عليه السلام-گفت:
لنحن على الحوض ذواده
نذود و يسعد وراده
و ما فاز من فاز الا بنا
و ما خاب من حبنا زاده[١٩٢-ر]
و من سرنا نال منا السرور
و من ساءنا ساء ميلاده
و من كان غاصبنا حقنا
فيوم القيامة ميعاده
فَصَلِّ لِرَبِّكَ وَ انْحَرْ
،محمد بن كعب گفت:معنى آن است كه اگر گروهى هستند كه جز خداى را نماز مىكنند و نحر مىكنند نه براى او،تو براى او نماز كن و نحر كن.عكرمه و عطا و قتاده گفتند:يعنى نماز عيد بكن و شتر بكش روز عيد نحر.أنس مالك گفت:رسول-عليه السلام-در بدايت اسلام اول نحر كردى آنگه نماز.خداى تعالى گفت:اول نماز كن آنگه نحر كن.سعيد جبير و مجاهد
[١] .كا،آد،گا:محمد قال الشاعر.
[٢] .آد،گا:حقا.
[٣] .آج و ديگر نسخه بدلها:پيشتراند.
[٤] .سورۀ دهر(٧٦)آيۀ ٢١.