روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٤٢٩ - ترجمه
رفت و خطبه كرد و اين سورت بخواند.صحابه گفتند:يا رسول الله [١]! كوثر چيست كه خدا تو را بداد؟گفت:جويى است در بهشت از شير سپيدتر و از قدح راستتر،بر كنارهاى او [٢]قبههاى [٣]در و ياقوت است،مرغانى سبز به آب خور به آن جوى آيند،گردنهاى ايشان چون گردن شتران بختى.
گفتند:يا رسول الله!چه ناعم باشند.اين مرغان!گفت:از ايشان ناعمتر آنان باشند كه اين مرغان را خورند و از اين آب خورند و رضوان خداى دريابند.
عبد الله عمر روايت كرد كه-رسول-عليه السلام-گفت:«كوثر»جويى است در بهشت كنارهاى او از زر سرخ است و ريگ او مرواريد و ياقوت است، و خاك او از مشك خوشتر است و آبش از انگبين شيرينتر و از برف سپيدتر.
عائشه گفت:«كوثر»نام جويى است كه آب از او در حوض مىشود،هركه خواهد كه آواز او بشنود بايد تا انگشت در گوش نهد.رسول-عليه السلام- گفت:آب كوثر از اصل سدرة المنتهى بيرون مىآيد،طول او از مشرق تا مغرب است،بر كنار او زعفران رسته است،ريگ او در و مرجان و ياقوت است،و خاك او مشك أذفر.بر كنار او درختهاست [٤]از در و مرجان،هركه در او شد از[١٩١- پ]غرق ايمن باشد.هركه از او بازخورد هرگز تشنه نشود.و هيچكس از او وضو نكند و الا هرگز أشعث و أغبر نشود.امت من بر اين حوض چنان ازدحام كنند كه چهار پايان تشنه.
أنس مالك گفت:در نزديك عبيد الله زياد شدم و جماعتى حاضر بودند و در«كوثر»مجادله مىكردند.مرا گفتند:چه گويى يا با حمزه!من گفتم:ندانستم كه من بمانم تا روزگار كه در او مردمانى باشند كه اين قدر ندانند.من پيرزنانى را بازگذاشتهام كه ايشان در پنج نماز مىگويند:اللهم اسقنا من حوض محمد،
[١] .آج و ديگر نسخه بدلها+اين.
[٢] .آج:بر كنارۀ او،كا:بر كنارها.
[٣] .اساس و همۀ نسخه بدلها:قبها/قبهها.
[٤] .آج:قبهاست/قبههاست،كا،آد،گا:پشتهاست.