روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٤٢٥ - ترجمه
و فراء حكايت كرد از بعضى عرب كه:«ماعون»فاعول باشد من الماء المعين،و قال آخر.اى الماء ابو عبيده و مبرد گفتند:«ماعون»در جاهليت هر چيزى بود كه [١]در او منفعت بود،چون متاع خانه،و در اسلام زكات و صدقه باشد.و بعضى دگر گفتند:«ماعون»طاعت باشد،تقول العرب:رض ناقتك حتى يعطيك الماعون،أى الطاعة و الانقياد،و قال الراجز:
مهما تجاهد هن فى البرين
يخضعن او يعطين بالماعون [٢][١٩٠-پ]
قطرب گفت:«ماعون»فاعول باشد من المعن و هو الشىء القليل قال الشاعر:
فان هلاك مالك غير معن
أى غير قليل و براى قلت«ماعون»خوانند اين چيزها را هو كالماء و النار و الملح و ما لا قيمة له سعيد بن المسيب گفت از عائشه كه او گفت از رسول-صلى الله عليه و آله و سلم-كه پرسيدم كه:ماعون چه باشد؟گفت:چيزى كه به او به انتفاع گيرند،و حلال نباشد منع كردن از كسى،چون آب و آتش و نمك.
عائشه گفت:آب آرى،آتش چيست و نمك؟گفت:يا عائشه!هركه [٣]پارهاى آتش به كسى دهد،همچنان باشد كه هرچه به اين آتش پخته شود،صدقه داده،و هركه پارهاى نمك به كسى دهد،همچنان باشد كه هر طعام كه به آن خوش شود به صدقه داده باشد،و هركه شربتى آب به كسى دهد در جايى كه آب يابند،همچنان باشد كه بيست [٤]برده آزاد كرده.و اگر جايى بود كه آب نبود [٥]، همچنان بود كه نفسى را زنده كرده،قال الراعى:
قوم من الاسلام [٦]لما يمنعوا
ماعونهم و يضيعوا التهليلا
[١] .آج:چيزى باشد كه.
[٢] .از اين جا به بعد به مقدار يك برگ اساس افتادگى دارد،از آج آورده شد.
[٣] .كا،آد،گا+او.
[٤] .كا،آد،گا:شصت.
[٥] .كا،آد،گا:نيابند.
[٦] .تفسير قرطبى(٢١٤/٢٠):على الاسلام.