روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٨٤ - ترجمه

مخفّف.و آن را دو وجه باشد:يكى آن‌كه جمع«لبدة»باشد كغرفة و غرف و ظلمة و ظلم،و يكى آن‌كه واحد باشد،كقثم و حطم.و اين اسم معدول نيست [١٢٧-پ]براى آن‌كه مصروف است.

أَ يَحْسَبُ أَنْ لَمْ يَرَهُ أَحَدٌ ،مى‌پندارد كه كس او را نمى‌بيند،يعنى اين هر دو گمان خطاست:آن‌كه پنداشت كه[كس] [١]بر او قادر نباشد و كس او را نبيند، بل خداى تعالى بر او قادر است و او را بيند [٢].و گفتند:مراد به«أحد»محمّد است-صلى اللّه عليه [٣]،يعنى مى‌پندارد كه محمّد او را نمى‌بيند در انفاق كه اين مال كه دعوى مى‌كند نفقه نكرده است و دروغ مى‌گويد.سعيد جبير و قتاده گفتند معنى آيت آن است كه:او گمان مى‌برد كه هيچ‌كس نمى‌بيند او را كه فرداى قيامت او را مطالبت كند كه اين مال از كجا جمع كرد و كجا وضع كرد و ازچه منع كرد و در چه صرف كرد،يعنى خداى-جل جلاله.عبد اللّه عبّاس روايت كرد از رسول-عليه السلام-كه او گفت:روز قيامت [٤]بنده را رها نكنند كه قدم از قدم بردارد تا از عهدۀ چهار چيز بيرون نيايد [٥]:از عمر كه در چه به سر برد، و از مالش كه از كجا كسب كرد و كجا خرج كرد،و از علمش كه چگونه برآن كار كرد،و از دوستى ما كه اهل‌البيتيم.

و يحسب و يحسب خوانده‌اند،يقال:حسب يحسب و يحسب جميعا.

عمر عبد العزيز [٦]گفت كه:مرا مردى از بني عامر روايت كرد از پدرش كه او گفت:

در قفاى رسول نماز كردم،اين سورت بخواند و در هر دو جاى«يحسب»خواند به كسر«سين».