روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٤٣ - ترجمه

با ماست بازگشت ايشان.

پس بر ماست شمار ايشان.

قوله: هَلْ أَتٰاكَ حَدِيثُ الْغٰاشِيَةِ ،حق‌تعالى بر سبيل وعظ و تذكير گفت:به تو آمد اى محمّد حديث غاشيه؟يعنى روز قيامت كه همه چيز را به هول و هيبت بازپوشد،يعنى غالب و قاهر شود بر همه چيزها.اين قول بيشتر مفسّران است.

سعيد جبير و محمّد بن كعب گفتند:غاشيه،دوزخ است بيانش قوله: وَ تَغْشىٰ وُجُوهَهُمُ النّٰارُ [١].

آنگه گفت: وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ خٰاشِعَةٌ، عٰامِلَةٌ نٰاصِبَةٌ ،رويهايى باشد آن روز خاشع،ذليل.«عاملة»،حسن بصرى و سعيد جبير گفتند:مراد آنانند كه عمل كرده باشند در دنيا نه براى خداى،و روز قيامت خداى تعالى ايشان را در عمل دارد به مقاسات سلاسل و اغلال.عبد اللّه عبّاس گفت:آنان را خواست كه در دنيا تكبّر كردند از اطاعت خداى و عمل كردن [٢]براى او،و ايشان را ذليل كند روز قيامت،و اعمال شاقّه بر ايشان نهد در دوزخ تا[١٠٨-ر]از آن به رنج آيند.

كلبى گفت:ايشان را بر روى به دوزخ كشند.ضحّاك گفت:تكليف كنند ايشان را تا بر كوههايى مى‌شوند در دوزخ.چون به سر كوه رسند به زير افتند.و «ناصب»،در نصب باشد [٣]،و آن تعب بود و رنج كقول النّابغة:

كليني [٤]لهمّ يا اميمة ناصب
و نصب آن باشد كه در كار رنجور شود،قال اللّه تعالى: لاٰ يَمَسُّهُمْ فِيهٰا نَصَبٌ [٥]،عبد اللّه مسعود گفت:به دوزخ فروشوند چنان كه شتر به حوض