روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٢٠ - ترجمه

اَلنّٰارِ ذٰاتِ الْوَقُودِ ،مجرور است بر بدل،و هو بدل الاشتمال كأنّه قال:

اصحاب النّار ذات الوقود،خداوندان خندقها،خداوندان آتش افروخته.

إِذْ هُمْ عَلَيْهٰا قُعُودٌ ،آنگه كه ايشان نشسته بودند آنجا و ايشان گواه بودند و حاضر بودند بر آنچه ايشان مى‌كردند با مؤمنان،مقاتل گفت:گواى [١]مى‌دادند بر مؤمنان به كفر.

آنگه گفت: وَ مٰا نَقَمُوا مِنْهُمْ ،اين كافران از مسلما[نا] [٢]ن چه انكار كردند، الّا آن‌كه ايشان به خداى ايمان داشتند،خدايى كه او عزيز است كه مذلّت به او راه نيابد.و حميد و ستوده و پسنديده و مستحقّ حمد و شكر است آن خدايى كه ملك آسمان و زمين او راست و او بر همه چيزى گواه است،و هيچ از او و از علم او فرونشود و غايب نگردد.

إِنَّ الَّذِينَ فَتَنُوا الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِنٰاتِ ،گفت:آنان كه به فتنه آوردند مؤمنان را از مردان و زنان،مفسّران گفتند:مراد به اين فتنه،عذاب است و سوختن به آتش كه اصحاب اخدود كردند با مؤمنان، ثُمَّ لَمْ يَتُوبُوا ،آنگه توبه نكنند،ايشان را عذاب دوزخ باشد و عذاب آتش سوزنده،بيانش قوله: يَوْمَ هُمْ عَلَى النّٰارِ يُفْتَنُونَ، ذُوقُوا فِتْنَتَكُمْ هٰذَا الَّذِي كُنْتُمْ بِهِ تَسْتَعْجِلُونَ [٣].

حذيفة!بن اليمان روايت كرد از رسول-عليه السلام-كه او گفت:يا حذيفه!در دوزخ شيرانند و سباع از آتش،و سگانند از آتش،و شمشيرهاست از آتش،و كلابهاست [٤]از آتش،خداى تعالى[٩٨-پ]فريشتگان را بفرستد تا به آن كلاّبها [٥]اهل دوزخ را بركشند،به آن شمشيرها پاره پاره كنند و بخورد آن سگان و سباع دهند.هرگه كه عضوى بخورند،خداى تعالى دگرباره باز آفريند.