روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٢١ - ترجمه

آنگه گفت: إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّٰالِحٰاتِ ،چون ذكر طرفى از عذاب كفّار بگفت،ذكر مؤمنان و ثواب ايشان كرد،گفت:آنان كه ايمان آرند و عمل نيكو كنند،ايشان را بهشتهايى باشد كه در زير درختان از جويها مى‌رود. ذٰلِكَ الْفَوْزُ الْكَبِيرُ ،آن ظفرى بزرگوار است.

إِنَّ بَطْشَ رَبِّكَ لَشَدِيدٌ ،آنگه بر سبيل تهديد گفت:گرفتن خداى تو اى محمّد سخت باشد.و اين جواب قسم است،چه از حقّ قسم آن است كه جواب چون موجب باشد،به«لام»باشد يا به«إنّ».بعضى دگر گفتند:جواب قسم قُتِلَ أَصْحٰابُ الْأُخْدُودِ ،است به اضمار«لقد»،و التّقدير:لقد قتل.و بعضى دگر گفتند كه:كلام مقدّم مؤخّر است،و التّقدير:قتل أصحاب الاخدود. وَ السَّمٰاءِ ذٰاتِ الْبُرُوجِ .در اين دو وجه كه گفته شد،«قتل»به معنى خبر باشد نه به معنى دعا عليهم،و قول اوّل درست‌تر است.

إِنَّهُ هُوَ يُبْدِئُ وَ يُعِيدُ ،او آن خداست كه ابتدا او كند و اعادت او كند.اوّل او آفريد و دگرباره هم او باز آفريند.

وَ هُوَ الْغَفُورُ الْوَدُودُ ،و او [١]خداى است آمرزنده و دوستدار مطيعان و معنى دوستى خداى تعالى ارادت نفع و ثواب باشد به مستحقّش،و گفتند:به معنى مودود است.

ذُو الْعَرْشِ الْمَجِيدُ ،خداوند عرش و سرير بزرگوار است،و گفتند:مجيد، شريف باشد.حمزه و كسائى و خلف خواندند:المجيد،مجرور على أنّه صفة للعرش،و باقى قرّاء خواندند به رفع على انّه صفة للّه تعالى.

فَعّٰالٌ لِمٰا يُرِيدُ ،كننده است[٩٩-ر]آنچه خواهد.

هَلْ أَتٰاكَ حَدِيثُ الْجُنُودِ ،آنگه خطاب كرد با رسول گفت:آمد به تو حديث لشكرهاى امّت متقدّم؟