روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٨٠ - ترجمه

جزا دادند [١]كافران را به آنچه كرده بودند[٧٩-پ]؟ قوله: وَيْلٌ لِلْمُطَفِّفِينَ ،الآيات،حق‌تعالى در اين آيت تهديد كرد و وعيد آنان را كه چون چيزى سنجند يا پيمايند كم سنجند و به كم پيمايند.و التطفيف، التقليل،و اشتقاقه من الطّفيف و هو القليل اليسير،يقال:هذه تافة نزر قليل طفيف زهيد براض وتح نكد حقير به يك معنى.گفت:واى آنان كه حقّ مردمان به تمام به ايشان ندهند [٢]نقصان كنند.

آنگه وصف كرد ايشان را،گفت: اَلَّذِينَ ،آنان كه چون چيزى پيمايند بر مردمان تمام بستانند.در«على»دو قول گفتند.كوفيان گفتند:«على»به معنى «من»است،يعنى إذا اكتالوا من النّاس،و ايشان گويند حروف الصّفات يقوم بعضها مقام بعض،و اين قاعده به نزديك بصريان درست نيست.بصريان گفتند:

آيت بر ظاهر خود است،و معنى قوله: عَلَى النّٰاسِ ،يعنى إذا اكتالوا لأنفسهم على النّاس،چون براى خود پيمايند بر مردمان،و«على»متناقض«لام» [٣]باشد، يقال:هذا الأمر له أو عليه،و شهد له خلاف شهد عليه،و دعا له خلاف دعا عليه و مانند اين بسيار است.پس معنى آن باشد كه چنان پيمايند [٤]كه او را باشد و بر خصم او باشد. يَسْتَوْفُونَ ،تمام بستانند.

وَ إِذٰا كٰالُوهُمْ ،و چون خود پيمايند براى ايشان،يعنى ايشان را بايد دادن به مردمان تا بر ايشان سنجند. يُخْسِرُونَ ،كم پيمايند و كم سنجند،يقول العرب:

كلته و كلت[له] [٥]و وزنته الطعام و وزنت له بمعنى،و فرّاء گفت:اين لغت اهل